Login lub e-mail Hasło   

Na początku był chaos (I)

Kilka słów o początkach bankowości.
Wyświetlenia: 2.871 Zamieszczono 14/08/2008

Napoczątku był chaos (I)

Określenie bank w przypadku amerykańskiego FED może być nieco mylące. Owszem, ma on swoją siedzibę główną, ale amerykański Bank Centralny tworzy kilka banków. Tworzą one tzw. Federal Reserve System - System Rezerwy Federalnej USA. Amerykańska sympatia do wszelkich skrótów uwidoczniła się także i w tym wypadku - dziś cały świat stosuje skróconą, pochodzącą od pierwszych liter pierwszego jej członu, nazwę amerykańskiego banku centralnego - Fed lub FED.

Idea powstania Amerykańskiego Banku Centralnego rodzi się pod koniec XVIII w., w niezwykle burzliwym okresie dla państwa. Lata 1775 - 1783 to okres wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Umęczone walkami społeczeństwo jest nie tylko znacznie rozwarstwione, ale i pełne obaw przed wszelkimi przejawami centralizacji. Poza tym niechętne do przejmowania brytyjskich wzorców organizacji życia politycznego i gospodarczego. Mimo tych nastrojów, w 1791 r., na okres 20 lat, Kongres USA powołuje do życia Pierwszy Bank Stanów Zjednoczonych.

Bank ten był prywatną korporacją. Do Skarbu Państwa należało tylko 20% udziałów, resztę posiadały osoby prywatne z czego zdecydowaną większość bankierska rodzina Rotschildów. Kapitał Pierwszego Banku Stanów Zjednoczonych wynosił 10 mln dolarów. Siedziba mieściła się w Filadelfii, ale jego oddziały znajdowały się we wszystkich dużych miastach USA. Między innymi dzięki temu sprawnie i dobrze realizował swoje cele: komercyjne - operacje pożyczkowo-kredytowe - a przede wszystkim te, wynikające z bycia bankiem centralnym - był instytucją, w której rząd deponował papiery wartościowe, realizował transfery funduszy państwowych na terenie całego kraju, wystawiał tzw. certyfikaty depozytowe oraz emitował banknoty. Niestety, mimo tego Kongres USA zdecydował się zamknąć bank, a główną przesłanką były? obawy przed kontrolą gospodarki, a zwłaszcza finansów, przez rząd.

Na efekty nie trzeba było długo czekać. Niedogodności i brak przejrzystości m.in. w polityce monetarnej były na tyle wyraźne i dotkliwe, że już w 1816 r. Kongres powołał do życia Drugi Bank Stanów Zjednoczonych, również z patentem na 20 lat. Jego kapitał był wyższy niż poprzednika i wynosił 35 mln dolarów, ale w ręku państwa nadal pozostało 20 proc. Nie zmienił się także sposób jego działania - oddziaływał na banki stanowe kontrolując emisję pieniądza oraz skalę udzielanych przez nie kredytów. Kto wie czy nie istniałby w takiej formie do dziś, gdyby nie błąd ówczesnych władz. Zła ocena załamania na rynku handlu bawełną oraz uwikłanie się w spór polityczny z prezydentem USA Andrew Jacksonem doprowadziły do tak poważnego konfliktu, że prezydent doprowadził do zamknięcia banku w 1836 r.

W Ameryce nastała tzw. era wolnej bankowości. W zasadzie każdy mógł założyć bank, emitować własne pieniądze, przyjmować depozyty i udzielać kredytów. Istniejące ograniczenia były na tyle liberalne, że mogłyby doprowadzić do niewiarygodnej wręcz destabilizacji kraju. Dlatego, po i tak długim okresie, w 1863 r. uchwalono przełomową dla całego systemu bankowego USA ustawę o bankowości krajowej - The National Banking Act.

Ustawa nakładała na banki stanowe kilka rygorów. Najważniejszymi był obowiązek odprowadzania do wyznaczonych banków, nazywanych rezerwowymi, rezerw wyłącznie w złocie oraz emisję pieniądza zatwierdzonego przez Skarb Państwa, w proporcji takiej, na jaką pozwalały zgromadzone przez banki depozyty. Nowe prawo sprecyzowało, jak mają wyglądać wspólne banknoty i monety - pieniądze federalne - i zakazywało druku pieniędzy stanowych. Banki nie mogły też otwierać swoich oddziałów w innych stanach niż ich rodzime. W ustawie zabrakło jednak precyzyjnych zapisów regulujących zagadnienia kredytu oraz obieg pieniądza między bankami, a co istotniejsze, zabrakło instytucji, która byłaby władna i zdolna regulować przepływ pieniądza - jego niedobór czy nadmiar w okresach lepszej lub gorszej koniunktury w gospodarce.

Wątpliwości co do sensowności powoływania takiej instytucji rozwiała tzw. "panika bankowa", która wybuchła w 1907 r. W XIX stuleciu podobne sytuacje zdarzały się nie tylko w Stanach Zjednoczonych, a jedna z nich w znacznym stopniu przyczyniła się do zamknięcia Drugiego Banku Stanów Zjednoczonych. "Paniki" były najczęściej pokłosiem kryzysów w którymś z sektorów gospodarki i przejawiały się nagłymi zrywami klientów i depozytariuszy, którzy w jednej chwili chcieli, czy wręcz żądali od banków wypłat swoich pieniędzy i oszczędności. Dlatego, by podobne zjawiska - nawet jeśli się zdarzą - nie rozchwiały gospodarki kraju, najpierw w 1908 r. Kongres powołał tzw. Krajową Komisję Monetarną, która stworzyła podwaliny banku centralnego, a w 1913 r. utworzył wreszcie System Rezerwy Federalnej (SRF).

Do zadań SRF należało gromadzenie i utrzymywanie rezerw bankowych, utworzenie klarownego systemu rozliczeń pieniężnych, a także zarządzanie długiem publicznym oraz rządowymi transakcjami międzynarodowymi. Przede wszystkim jednak regulowanie podaży pieniądza i kredytu w taki sposób, by gospodarka mogła się rozwijać stabilnie, a przede wszystkim dynamicznie.

Opracowano na podstawie: Władysław Baka, Bankowość Centralna, OW Zarządzanie i Finanse, Warszawa 2001

Podobne artykuły


153
komentarze: 44 | wyświetlenia: 130223
33
komentarze: 27 | wyświetlenia: 2825
20
komentarze: 7 | wyświetlenia: 2307
6
komentarze: 4 | wyświetlenia: 15858
35
komentarze: 13 | wyświetlenia: 6722
33
komentarze: 26 | wyświetlenia: 2907
32
komentarze: 74 | wyświetlenia: 3523
31
komentarze: 13 | wyświetlenia: 3318
27
komentarze: 15 | wyświetlenia: 15388
27
komentarze: 19 | wyświetlenia: 4809
25
komentarze: 44 | wyświetlenia: 2346
20
komentarze: 12 | wyświetlenia: 9537
20
komentarze: 7 | wyświetlenia: 4917
19
komentarze: 11 | wyświetlenia: 2517
18
komentarze: 7 | wyświetlenia: 2182
 
Autor
Artykuł

Powiązane tematy





  azus,  17/01/2017

W artykule jak to zwykle bywa zostały pominięte kwestia banków spółdzielczych, znacząco różniących się pod względem odporności na rożne szoki i samospełniające się przepowiednie powstałe np. na podstawie plotki od banków komercyjnych. W USA, gdzie jest dużo lokalnych banków mieliśmy do czynieni z różnymi problemami w tym zakresie, jest to więc ważne. W Polsce formowanie się sektora spółdzielczego ...  wyświetl więcej



Dodaj swoją opinię
W trosce o jakość komentarzy wymagamy od użytkowników, aby zalogowali się przed dodaniem komentarza. Jeżeli nie posiadasz jeszcze swojego konta, zarejestruj się. To tylko chwila, a uzyskasz dostęp do dodatkowych możliwości!
 

© 2005-2018 grupa EIOBA. Wrocław, Polska