Login lub e-mail Hasło   

Przykłady zjawisk morfologicznych

Odnośnik do oryginalnej publikacji: http://www.aries.com.pl/grzegorzj/popraw(...)rt.html
Przegłos w odmianie Przegłos dawnego e Formy : M lp kościół , D lp kościoła – MsW lp kościele , 1. lp wiozę – 3. lp wiezie, czosać – 1. lp czeszę . Pr...
Wyświetlenia: 2.816 Zamieszczono 07/10/2008

Przegłos w odmianie

Przegłos dawnego e

Formy: M lp kościół, D lp kościoła – MsW lp kościele, 1. lp wiozę – 3. lp wiezie, czosać – 1. lp czeszę.

Przykłady: anioł, bczoła, biodro, bisior, brzoza, ccora (dcora), ciota, czerzwiony, czeźć, czoło, czosać, dec (ccy, dcy), gnieść, jasion, jezioro, josw, klewrzot, kościół, lód, mieść, miotła, miód, mlost, mlozo, nasiono, nieść, piepiół, pociot, popiół, półsiostra, praciota, prapociot, przód, siodło, siostra, słoziona, śleziona, świepiot, trzoda (czrzoda), trzon (czrzon), trzosło (czrzosło), Wielos, wiesioły, wieść, wieźć, wiosna, Wlos, zielony, zioło, żona.

Przegłos dawnego ě

Formy: MBW lp gniazdo – Ms lp gnieździe.

Przykłady: biada, biały, bias, biesiada, blady, cana, casta, ciało, ciasto, czas, dziad, dział, działo, gniazdo, gwiazda, -jazd (np. przyjazd), jazda, kolano, kwiat, las, lato, Marmorzana, Marzana, miał, miara, miasto, narzaz, niewiasta, obiad, oddział, ofiara, oświata, piana, podział, polana, polano, poświata, powiat, pradziad, rzaz, rzazać, rześć, sąsiad, siano, sieść, strzała, szady, świat, światło, tymiano, wiadro, wiara, wiatr, znaleźć, zwierciadło.

Przegłos dawnego ŕ̥

Formy: M lp czart – MsW czercie, M lp m czarny – lm m-os. czerni.

Przykłady: czarny, czart, cztwartka, cztwarty, darny, dar|zki, drzeć (darty), jars, martwy, mar|znąć, mierźć, parst, przeć (party), sarna, twardy, Warta, zarno, żreć.

Przegłos dawnego ĺ̥

Formy: M lp m pełny – M lm m-os. pilni.

Przykłady: mleć (mełty), pełny, pilźć, pleć (pełty), wełna.

Fałszywy przegłos

Formy: kocieł, kotła, dziś kocioł.

Przykłady: dniek, kocieł, kozieł, macecha, osieł, ożeg, pilgać, pilnić, poziem, poziemka, pożega, świekier, świerzep, trzep, wieska, wlec, ziemek.


Dwie samogłoski ruchome

Formy: MB lp bniec – D lp bieńca.

Przykłady: bczew, błeszka, bniec, btew, cber, cebrek, decka, dniek, Gdecz, krcheć, krechta, kuroptew, kuźniec, Łekno, łoktek, ppierz, psek, pstrew, sjem, szmer, szwiec, ściebłko, ścieżka, wieska, złew.


Rzadkie tematy rzeczowników

Temat -jo- lub -i- po wargowej, rodzaj męski

Tu wyrazy odziedziczone i zapożyczone.

Formy: M lp paw, D lp pawia.

Zachowane przykłady: białodrzew, cietrzew, czerw, drop, drób, gap, gołąb, jarząb, jastrząb, jedwab, karp, kiełb, kiełp, korab, krąp, Kurp, modrzew, nów, ołów, paw, rząp, skarp, szczaw, tułów, wab, złotogłów, żółw, żuraw.

Nazwy miejscowości: Bolesław, Borzym, Borzytuchom, Bytom, Chocim, Dobiegniew, Golub, Inowrocław, Jarosław, Jastrząb, Miłosław, Okocim, Oświęcim, Pcim, Pęcław, Przecław, Radom, Siepraw, Stradom, Strzegom, Torzym, Tuchom, Unisław, Walim, Wodzisław, Wolbrom, Wrocław, Zadzim, Zakroczym, Żelim.

Przykłady dawne: czerzw, naw, trzew (czrzew).


Temat -i- po wargowej, rodzaj żeński

Tu wyrazy odziedziczone i zapożyczone.

Formy: M lp Gołdap, D lp Gołdapi.

Przykłady: głąb, Gołdap, Ostrów (Mazowiecka).


Temat -jə- / -jā-, rodzaj żeński

Tu wyrazy odziedziczone.

Formy: MDCW lp bogini (dawniej kry), B lp boginię.

Przykłady: błogini, bogini, pani, potomkini, świeni.


Temat -ū-, rodzaj żeński

Oprócz wyrazów odziedziczonych, tu należy sporo starych zapożyczeń germańskich i łacińskich.

Formy: MW lp krew (dawniej kry), D lp krwi, B lp krew.

Przykłady: bagiew, bardokiew, błógiew, błukiew, bokiew, brew, broskiew, bródew, brukiew, brzoskiew, bukiew, całew, catew, cerkiew, chorągiew, driakiew, dropew, drzągiew, dziegiew, gązew, górew, jątrew, klukiew, konew, kotew, krew, krokiew, kurew, kuroptew, lągiew, lubew, łagiew, łokiew, łuskiew, małgiew, markiew (dziś marchew), martew, mątew, mierwew, młokiew, mokiew, mórew, mrokiew, niepłódew, ostew, ostrew, pardew, pągiew, płatew, płotew, płódew, ponikiew, półkrew, prórew, pstrew, pustew, ratew, rukiew, rzodkiew, słądew, słąkiew, smokiew, stągiew, stługiew, swatew, ściągiew, świdew, świekrew, turew, tykiew, warząchew, wętew, złew, żagiew, żarnew, żółew.

Nazwy geograficzne: Cerekiew, Mełgiew, Narew, Omulew, Padew, Panew, Pełtew, Tanew, Turew, Uszew.


Temat -jū-, rodzaj żeński

Tu należą tylko stare zapożyczenia germańskie.

Formy: MW lp bczew (dawniej bczy), D lp beczwi, B lp bczew.

Przykłady: bczew.


Temat -r-, rodzaj żeński

Tu należą tylko wyrazy odziedziczone.

Formy: M lp mać (dawniej maci), MBW lm macierze.

Przykłady: dec (dcy, ccy), mać (maci), nieść (nieści).


Temat -n-, rodzaj nijaki

Tu należą wyrazy odziedziczone.

Formy: MBW lp imię, D lp imienia, D lm imion.

Przykłady: brzemię, imię, wrzemię.


Temat -nt-, rodzaj nijaki

Tu należą nazwy istot młodych. Należący tu wyraz książę (< *kniążę) zmienił rodzaj na męski.

Formy: MBW lp dziecię, D lp dziecięcia, D lm dzieciąt.

Przykłady: bagnię, cielę, dziecię, kniążę, otroczę, żrebię.


Temat -os- / -es-, rodzaj nijaki

Tu należą nieliczne nazwy odziedziczone.

Formy: MBW lp niebo, MBW lp niebiosa.

Przykłady: czudo, niebo, zlejo.

Podobne artykuły


32
komentarze: 10 | wyświetlenia: 16525
24
komentarze: 8 | wyświetlenia: 562421
158
komentarze: 114 | wyświetlenia: 71522
20
komentarze: 111 | wyświetlenia: 5473
14
komentarze: 3 | wyświetlenia: 12172
11
komentarze: 1 | wyświetlenia: 4845
11
komentarze: 1 | wyświetlenia: 12773
6
komentarze: 4 | wyświetlenia: 16130
6
komentarze: 0 | wyświetlenia: 5144
45
komentarze: 12 | wyświetlenia: 42135
33
komentarze: 12 | wyświetlenia: 19322
32
komentarze: 10 | wyświetlenia: 6699
29
komentarze: 11 | wyświetlenia: 16632
29
komentarze: 9 | wyświetlenia: 5078
27
komentarze: 10 | wyświetlenia: 2233
 
Autor
Artykuł

Powiązane tematy






Brak wiadomości


Dodaj swoją opinię
W trosce o jakość komentarzy wymagamy od użytkowników, aby zalogowali się przed dodaniem komentarza. Jeżeli nie posiadasz jeszcze swojego konta, zarejestruj się. To tylko chwila, a uzyskasz dostęp do dodatkowych możliwości!
 

© 2005-2018 grupa EIOBA. Wrocław, Polska