Login lub e-mail Hasło   

Typologia liczebników

Odnośnik do oryginalnej publikacji: http://www.aries.com.pl/grzegorzj/typpl/(...)cz.html
W poniższym artykule przedstawiono przykłady różnych systemów liczebników występujących w rozmaitych językach. Analizie poddano wyłącznie podstawowe (słowni...
Wyświetlenia: 5.908 Zamieszczono 07/10/2008

W poniższym artykule przedstawiono przykłady różnych systemów liczebników występujących w rozmaitych językach. Analizie poddano wyłącznie podstawowe (słownikowe) formy liczebników głównych reprezentujących liczby naturalne dodatnie używane przy wyliczaniu. Pominięto całkowicie problem wyrażania zera, ułamków, liczebników porządkowych itd., za to liczebniki główne przedstawiono możliwie dokładnie: podano (w miarę dostępności informacji) wszystkie liczebniki proste (z wyjątkiem rzadko używanych form „naukowych” wyrażających bardzo duże liczby), wszystkie formy tworzone nieregularnie, a także przykłady regularnie tworzonych liczebników złożonych. Dodano niekiedy uwagi na temat osobliwości jednostek miar i liczebników nietypowych (typu pol. tuzin), zob. zestawienie na końcu.

Omówione przykłady zostały ułożone w pierwszym rzędzie według występującej w danym języku bazy czyli podstawowej jednostki, na której opiera się tworzenie liczebników złożonych. W dziś używanych językach najczęstszą bazą jest 10, i jej wpływ widoczny jest nawet tam, gdzie występuje inna jednostka podstawowa, np. przy nazywaniu większych liczb. Z tego też względu poniżej jako niedziesiętne sklasyfikowane zostały systemy, w których występują choćby ślady innych baz w normalnym sposobie liczenia.

Zwykle prostymi liczebnikami w danym systemie są:

  • wszystkie liczby mniejsze od bazy (czyli jedności: w przypadku systemu dziesiętnego są to liczebniki 1-9),
  • baza i jej potęgi (w systemie dziesiętnym będą to 10, 102 = 100, 103 = 1000).

Uwaga: w zapisie potęgowym wykładnik oznacza, najprościej mówiąc, liczbę zer następujących po jedynce. Zauważmy przy tym, że np. 500 to 5 * 102 (a nie 502!).

Dowolny inny liczebnik jest (teoretycznie) złożony. W ogólności liczebniki złożone tworzone bywają poprzez dodawanie (na przykład w języku polskim 21: dwadzieścia jeden = dwadzieścia + jeden) oraz poprzez mnożenie. W tym ostatnim przypadku bieżąca potęga bazy jest nazywana mnożnikiem, a krotność bazy – mnożną. Zamiast dodawania występuje czasem odejmowanie (np. w systemie łacińskim), a zamiast mnożenia rzadko występuje dzielenie (wówczas np. 50 może nosić nazwę o postaci „pół sto”).

Ogólnie istnieje sześć rodzajów liczebników (głównych), z których trzy pierwsze określamy jako proste, a trzy pozostałe jako złożone:

  1. liczebniki proste pierwszego rodzaju – jedności, np. pol. jeden, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem, dziewięć,
  2. liczebniki proste drugiego rodzaju – baza i jej krotności, np. dziesięć, sto, tysiąc,
  3. inne liczebniki proste (zob. niżej),
  4. liczebniki addytywne, stanowiące sumę liczebników prostych, np. sto pięć, tysiąc osiem, tysiąc sto trzy,
  5. liczebniki multiplikatywne, złożone z mnożnej i mnożnika, np. pięćdziesiąt, cztery tysiące,
  6. liczebniki mieszane, addytywno-multiplikatywne, np. pięćdziesiąt jeden, dwieście pięć.

Często w liczebnikach addytywnych składnik większy poprzedza mniejszy, a multiplikatywnych mnożna poprzedza mnożnik. W wielu systemach kolejność ta jest jednak odwrotna, a nawet zależy od liczebnika. Pomiędzy elementami liczebnika złożonego może ponadto wystąpić łącznik (najczęściej spójnik), lub też połączenie może być bezpośrednie. Przykładów dostarcza choćby język polski. I tak, w liczebniku addytywnym sto pięć nie ma łącznika, a składniki występują w kolejności malejącej. Jednak w liczebniku piętnaście składnik mniejszy (5) poprzedza większy (10, o postaci -ście), a ponadto występuje łącznik (na, pierwotnie przyimek). Znacznie wyraźniej tego rodzaju budowę widać w niemieckim einundzwanzig ‘21’ (ein- ‘1’, -und- spójnik, -zwanzig ‘20’).

Zauważmy, że polska forma pięćdziesiąt powstaje w wyniku przemnożenia mnożnika 10, występującego tu w postaci -dziesiąt, przez mnożną 5 o postaci pięć. Przykład ten pokazuje też, że w języku polskim, podobnie jak w większości języków naturalnych, przy tworzeniu liczebników złożonych dochodzi do rozmaitych zmian tworzących je członów (dlatego 50 to nie *pięć dziesięć, ale pięćdziesiąt). Czasami zmiany te są tak duże, że do ustalenia budowy danej formy konieczna jest znajomość etymologii, np. -ście w formie piętnaście wcale nie przypomina dziesięć, i dopiero gramatyka historyczna poucza, że -ście pochodzi od formy dziesięcie. Dopóki udaje się wyróżnić mnożną i mnożnik bądź składniki sumy, liczebniki takie można traktować jako złożone. Jednak gdy budowa liczebnika jest całkowicie zatarta lub wręcz w ogóle nie pochodzi od nazw jedności czy krotności, wówczas dany liczebnik zaliczymy do prostych (trzeciego rodzaju). Takim prostym liczebnikiem jest na przykład włoskie venti ‘20’ (niedające się rozłożyć na ‘2’ i ‘10’), czy rosyjskie sórok ‘40’.

Z uwagi na możliwość istnienia liczebników prostych trzeciego rodzaju, ustalenie bazy powinno być dokonywane na podstawie analizy budowy liczebników złożonych, a nie listy liczebników prostych. Sama obecność prostego liczebnika (zamiast oczekiwanego złożonego) nie może stanowić podstawy, aby mówić, że liczebnik ten stanowi bazę w danym systemie. Na przykład jeżeli w danym języku istnieje proste słowo oznaczające ‘12’, nie jest to jeszcze żadnym dowodem istnienia systemu dwunastkowego. Jednak jeśli ‘13’ wyrażane jest (dosłownie) jako „tuzin jeden”, ‘23’ jako „tuzin jedenaście” (kryterium sumy), a ‘24’ jako „dwa tuziny” (kryterium iloczynu), wówczas uznamy, że bazą systemu jest tu rzeczywiście 12. Kryterium iloczynu jest przy tym ważniejsze i bardziej jednoznaczne, jednak są języki, gdzie przejawem istnienia określonej bazy są tylko liczebniki addytywne.

W szczególności, inny sposób tworzenia w języku angielskim liczebników 11 i 12 niż 13 – 19 nie stanowi jeszcze dowodu śladów istnienia systemu dwunastkowego. O takich śladach moglibyśmy mówić tylko wówczas, gdyby 13 było wyrażane jako 12 + 1, albo też gdyby 24 było wyrażane jako 2 * 12. Podobnie rosyjskie sórok ‘40’ nie wykazuje żadnych podobieństw do ‘4’ ani do ‘10’, a mimo to nie można mówić nawet o śladach systemu czterdziestkowego w języku rosyjskim. Co prawda ‘41’ wyrażane jest jako 40 + 1, ale tak samo jest przecież w systemie dziesiętnym. Ważniejsze jest więc, że liczba ‘79’ nie jest tu wyrażana jako 40 + 39 (ale jako 7 * 10 + 9), ani też ‘80’ nie jest wyrażana jako 2 * 40 (ale jako 8 * 10).

Nie wszystkie kolejne potęgi (krotności) bazy mają swoje własne nazwy, np. w języku polskim takie nazwy mają 100 i 1000, ale już nie 10000, które jest wyrażane przy pomocy mnożenia dwóch różnych potęg bazy, tj. jako 10 * 1000, a więc przy pomocy liczebnika multiplikatywnego. Dlatego dogodnie jest łączyć cyfry po trzy i pisać 10 000 – dziesięć tysięcy.

Zagadnienie to można też nazwać problemem maksymalnej mnożnej. W systemie liczenia występującym w języku polskim największa mnożna ma trzy cyfry, dlatego po liczbie 999 999 – dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć następuje prosta liczba milion.

Nie we wszystkich językach maksymalna mnożna jest taka, jak w polskim, np. w języku mandaryńskim jest ona czterocyfrowa (np. 10000 wyrażane jest prostym liczebnikiem, który można oddać po polsku wyrazem „miriada”, za to 100000 wyrażane jest jako 10 * 10000: „dziesięć miriad”, a nie „sto tysięcy”). Można powiedzieć także, że w języku polskim pomocniczą bazą systemu jest tysiąc (jedynka i trzy zera), natomiast w mandaryńskim – dziesięć tysięcy (jedynka i cztery zera). Istnieją też języki, w których nie stosuje się w ogóle mnożenia krotności bazy.

Podstawą analizy rozpatrywanych poniżej liczebników jest zasadniczo zapis ortograficzny (niekiedy uwzględniono też wymowę). W przypadku języków używających innych systemów pisma niż alfabet łaciński zastosowano transliterację. Przykłady liczebników złożonych najczęściej pochodzą z podanej literatury.

Wykaz omówionych języków:

angielski bułgarski dolnołużycki górnołużycki niemiecki serbski tybetański  
baskijski chorwacki esperanto macedoński polski słowacki ukraiński  
białoruski czeski fula mongolski rosyjski słoweński    
               

Systemy na bazie 5

Liczba 5 jest bazą naturalną, wywodzącą się ze sposobu liczenia na palcach jednej ręki. Jest to dziś baza niezbyt rozpowszechniona, ponadto najczęściej jest połączona z innymi bazami – 10 lub 20. Liczebnikami prostymi są tu 1, 2, 3, 4, 5, ale już potęgi bazy, tzn. 52 (25), 53 (125) itd. nie bywają proste. Zaliczenie danego systemu do tej grupy opiera się więc tylko na kryterium dodawania: liczebnik 6 oddawany jest jako pięć jeden, 7 jako pięć dwa, itd.

5/10/20

Baza pomocnicza 1000
Fula

Język fula (fulani, fulbe, pular, fulfulde) używany jest w wielu krajach zachodniej Afryki, od Senegalu po Kamerun. Przynależy do fyli niger-kongo. Litery ɓ, ɗ, ƴ używane są w alfabecie fula dla oddania spółgłosek glottalizowanych, apostrof oznacza zwarcie krtaniowe mające znaczenie fonologiczne. Nie istnieje jedna norma literacka fula, w użyciu jest szereg dialektów, które są dość różnorodne pod względem liczebników.

W morfologii fula obserwujemy liczne zmiany głoskowe, m.in. zmianie ulega często początkowa spółgłoska. Dlatego np. formą pochodną od sappo (10) jest cappande ‘dziesiątka’; liczbą mnogą tego wyrazu jest cappanɗe ‘dziesiątki’.

W tabeli przedstawiono głównie formy używane w dialektach wschodnich (zwłaszcza we wschodnionigeryjskim), w których brak śladów bazy 20. Ponadto podano (po przecinku) niektóre formy dialektalne.

1 go’o 10 sappo 100 teemerre
2 ɗiɗi 20 cappanɗe ɗiɗi, noogas, lasooru 200 teemeɗɗe ɗiɗi
3 tati 30 cappanɗe tati 300 teemeɗɗe tati
4 nayi 40 cappanɗe nayi, debe 400 teemeɗɗe nayi
5 jowi 50 cappanɗe jowi, debe e sappo 500 teemeɗɗe jowi
6 joweego 60 cappanɗe joweego, mallihemre 600 teemeɗɗe joweego
7 joweeɗiɗi 70 cappanɗe joweeɗiɗi, mallihemre e sappo 700 teemeɗɗe joweeɗiɗi
8 joweetati 80 cappanɗe joweetati, hemre 800 teemeɗɗe joweetati
9 joweenayi 90 cappanɗe joweenayi, hemre e sappo 900 teemeɗɗe joweenayi
10 sappo 100 teemerre 1000 ujunerre, ujunere

Język fula posiada klasy imienne (w liczbie zależnej od dialektu, maksymalnie rekonstruuje się 30 klas). Liczebniki (na ogół 1-9, zależnie od dialektu) przybierają formę zgodną z klasą liczonego rzeczownika. Ponieważ większość klas odnosi się do rzeczowników w liczbie pojedynczej, a tylko kilka do liczby mnogiej, liczebnik ‘1’ ma więcej form niż liczebniki wyższe. Niektóre formy przedstawiają się następująco:

  • ‘1’: gooto (klasa ludzi, l.p.), wooɗɓe (ludzie, l.mn.), gootel, woore, ngootam, gootum i in.,
  • ‘2’: ɗiɗo, ɗiɗi, ɗiɗon,
  • ‘3’: tato, tati, taton,
  • ‘4’: nayo, nayi, nayon,
  • ‘5’: njowo, jowi, njowon,
  • ‘6’: njoweego, joweego, njoweegon,
  • ‘7’: njoweeɗiɗo, joweeɗiɗi, njoweeɗiɗon,
  • ‘8’: njoweetato, joweetati, njoweetaton,
  • ‘9’: njoweenayo, joweenayi, njoweenayon.

Pierwsza forma liczebników ‘2’ – ‘9’ odnosi się do ludzi i rzeczowników zgrubiałych, druga do nieludzi, trzecia do rzeczowników zdrobniałych.

Liczebniki używane jako mnożniki (krotności baz) mają formy liczby mnogiej, używane z mnożnymi 2, 3 itd. Formy te mogą się różnić w poszczególnych dialektach, na pierwszym miejscu podano formy z dialektów wschodnich:

  • sappo (10) – cappanɗe, sappooji,
  • laso, lasooru (20) – lasooji,
  • teemerre, teemedere (100) – teemeɗɗe, teemedde,
  • hemere (100, inna forma) – keme,
  • ujunerre, ujinerre, ujunere (1000 lub 1 000 000) – ujune, ujuneɗɗe, ujineɗɗe, ujunaaji, ujunaaje,
  • wuluure (1000) – guluuje, guluuji,
  • dubuure (1 000 000 lub 1000) – dubuuje,
  • milion (1 000 000) – milionji,
  • ajanere (109) – ajanaaje.

Niektóre odrębności innych dialektów:

  • goo jest oboczną formą do go’o (‘1’), używa się też krótszych form nay (‘4’) i jow (‘5’),
  • element jowee- (dosł. ‘pięć i…’) ulega skróceniu do jee- (dial. Fouta-Djallon i Fouta-Toro),
  • w liczebniku ‘6’ w dialektach zachodnich może wystąpić pełna forma ‘1’: jeego’o (Fouta-Djallon), w Fouta-Toro: jeegom,
  • wyższe liczebniki mają różne znaczenie w dialektach, np. hemre może znaczyć ‘80’ lub ‘100’, ujunere – ‘1000’ lub ‘1 000 000’,
  • dla ‘100’ używa się terminów teemerre, teemedere, hemere,
  • dla ‘1000’ używa się terminów ujunerre, ujunere, wuluure, dubuure,
  • dla ‘1 000 000’ używa się terminów dubuure, ujunere, milion.

Wiele dialektów posiada specjalne formy dla liczebników oznaczających dwudziestki (ślady bazy 20), gł. dialekt masyński (Macina). Można tu jednak zastosować wyłącznie kryterium dodawania, gdyż brak form multiplikatywnych:

  • 20 – noogas, noogay, laso, lasooru,
  • 40 – debe,
  • 60 – mallihemre,
  • 80 – hemre (przy czym niekiedy termin ten oznacza ‘100’).

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 11 – sappo e go’o,
  • 12 – sappo e ɗiɗi,
  • 16 – sappo e joweego, sappo e jeego’o,
  • 21 – cappanɗe ɗiɗi e go’o, noogas e go’o, noogay e go’o, lasooru e go’o,
  • 35 – cappanɗe tati e jowi,
  • 56 – cappanɗe jowi e joweego, debe e sappo e joweego,
  • 244 – teemeɗɗe ɗiɗi e cappanɗe nayi e nayi,
  • 2 000 – ujune ɗiɗi, ujuneɗɗe ɗiɗi, ujunaaji ɗiɗi,
  • 3 106 – ujune tati e teemerre e joweego,
  • 5 000 000 – dubuuje jowi.

Systemy na bazie 10

Liczba 10 jest bazą naturalną, wywodzącą się ze sposobu liczenia na palcach obu rąk. Jest to zarazem baza najbardziej rozpowszechniona.

Bez bazy pomocniczej

Liczebnikami prostymi są w tym systemie 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 102, 103, 104, 105, 106, i kolejne potęgi bazy. Nie istnieją więc tu formy multiplikatywne o postaci „dziesięć tysięcy”, a jedynie proste liczebniki typu „miriada”. Potęgi bazy nie bywają więc w takich systemem mnożnymi.

Tybetański

Uwaga: w transliteracji z pisma tybetańskiego spółgłoski nagłosowe oddzielono znakiem łącznika, jeśli do ich zapisu używane są odrębne litery. Taki zapis ułatwia znalezienie wyrazu w słowniku oraz umożliwia odróżnienie nagłosowych g-j od gj, które są rozróżniane w piśmie tybetańskim, ale zwykle nie w transliteracjach (np. w gja ‘8, krótka forma’ obie spółgłoski tworzą ligaturę).

1 g-tšig 11 b-tšu g-tšig 10 b-tšu 11 b-tšu g-tšig 100 b-rgja
2 g-ñis 12 b-tšu g-ñis 20 ñi šu, ñer 21 ñi šu rtsa g-tšig, ñer g-tšig 200 ñis b-rgja, ñi b-rgja
3 g-sum 13 b-tšu g-sum 30 sum tšu, sum b-tšu 31 sum tšu so g-tšig, sum b-tšu so g-tšig 300 sum b-rgja
4 b-ži 14 b-tšu b-ži 40 b-ži b-tšu 41 b-ži b-tšu že g-tšig 400 b-ži b-rgja
5 lŋa 15 b-tšo lŋa 50 lŋa b-tšu 51 lŋa b-tšu ŋa g-tšig 500 lŋa b-rgja
6 drug 16 b-tšu drug 60 drug tšu 61 drug tšu re g-tšig 600 drug b-rgja
7 b-dun 17 b-tšu b-dun 70 b-dun tšu 71 b-dun tšu don g-tšig 700 b-dun b-rgja
8 b-rgjad 18 b-tšo b-rgjad 80 b-rgjad tšu 81 b-rgjad tšu gja g-tšig 800 b-rgjad b-rgja
9 d-gu 19 b-tšu d-gu 90 d-gu b-tšu 91 d-gu b-tšu go g-tšig 900 d-gu b-rgja
10 b-tšu 20 ñi šu, ñer 100 b-rgja 101 b-rgja daŋ g-tšig, b-rgja rtsa g-tšig 1000 stoŋ, stoŋ g-tšig

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 33 – sum tšu so g-sum, sum tšu rtsa g-sum, so g-sum,
  • 57 – lŋa b-tšu ŋa b-dun, ŋa b-dun,
  • 108 – b-rgja daŋ b-rgjad,
  • 250 – ñi b-rgja rtsa lŋa b-tšu,
  • 397 – sum b-rgja daŋ d-gu b-tšu rtsa b-dun, sum b-rgja go b-dun,
  • 835 – b-rgjad b-rgja daŋ sum tšu rtsa lŋa,
  • 1001 – stoŋ daŋ g-tšig, stoŋ rtsa g-tšig,
  • 1254 – tšhig stoŋ ñis b-rgja daŋ lŋa b-tšu ŋa b-ži, tšhig stoŋ ñis b-rgja daŋ ŋa b-ži,
  • 10 000 – khri, khri g-tšig
  • 100 000 – ˁ-bum, ˁ-bum g-tšig
  • 1 000 000 – sa ja, sa ja g-tšig
  • 10 000 000 – bje ba, bje ba g-tšig
  • 100 000 000 – duŋ phjur, duŋ phjur g-tšig
  • 1 000 000 000 – ther ˁ-bum, ther ˁ-bum g-tšig.

System tybetański jest dość skomplikowany i ma sporo form obocznych. Nawet liczba 1, g-tšig, ma oboczną nazwę tšhig używaną jako mnożna na pierwszym miejscu w liczebnikach multiplikatywnych, zob. dalej. Nazwy liczb 11-19 tworzone są niemal regularnie, przez zwykłe dodawanie, przy czym w nazwach 15 i 18 zachodzi zmiana samogłoski u : o w nazwie 10.

W nazwach dziesiątek 20, 30, … 90 dochodzi do różnorakich zmian i uproszczeń: mnożne 2, 3 występują bez g-, zamiast b-tšu w liczebnikach 30 (obocznie), 60, 70, 80 występuje tšu, a w liczebniku 20 – šu. Liczba 20 ma obocznie nazwę specjalną ñer, używaną zwłaszcza w liczebnikach 21-29. Gdy liczba jest pełną dziesiątką bez jedności, występują oboczne formy dłuższe z dodanym tham pa, np. 20 – ñi šu lub ñi šu tham pa lub ñer, 40 – b-ži b-tšu lub b-ži b-tšu tham pa.

Liczebniki mieszane złożonych z dziesiątek (20 i powyżej) i jedności (np. 52) tworzone są w oryginalny sposób i składają się z 4 składników:

  • pełnej formy mnożnej rzędu dziesiątek, np. lŋa,
  • nazwy liczby 10, tj. btšu,
  • powtórzonej nazwy mnożnej w specjalnej formie krótkiej, np. ŋa, albo łącznika rtsa,
  • nazwy liczby jedności, np. g-ñis.

Obocznie występują krótsze formy złożone tylko z dwóch ostatnich elementów, np. 21 – ñi šu rtsa g-tšig lub rtsa g-tšig lub ñer gtšig, 41 – b-ži b-tšu že g-tšig lub že g-tšig. Krótkimi nazwami mnożnych 3-9 są odpowiednio so, že, ŋa, re, don, gja, go. Zamiast krótkich nazw mnożnych używa się także łącznika rtsa.

Nazwy setek tworzone są regularnie za wyjątkiem 200 i 300, w których występuje redukcja przedrostkowego g- mnożnej. Analogicznie tworzone są nazwy tysięcy (np. 2000 – ñis stoŋ, ñi stoŋ), dziesiątek tysięcy itd. W nazwie liczby 100, podobnie jak w nazwach pełnych dziesiątek, obocznie używa się tham pa, a więc 100 – b-rgja lub b-rgja tham pa. Zamiast wyższych liczebników używa się także form zbiorowych z partykułą phrag, np. 1000 – stoŋ, stoŋ phrag.

W nazwach wyższych krotności: 1000, 10000 itd. występuje fakultatywnie postponowana mnożna 1 – g-tšig. Możliwe jest także użycie mnożnej tšhig, która wówczas poprzedza mnożnik. A zatem 1000 można wyrazić jako stoŋ, stoŋ phrag, tšhig stoŋ, stoŋ phrag g-tšig.

W liczebnikach złożonych niższe składniki łączone są przy pomocy rtsa, jeśli są to tylko jedności, tak samo łączy się setki i dziesiątki z tysiącami. Jeśli natomiast występują także jednostki, do łączenia dziesiątek z setkami używa się daŋ (daŋ po znaczy ‘pierwszy’). Bez łącznika znaczenie jest całkiem inne, por. 1000 – stoŋ g-tšig, 1001 – stoŋ rtsa g-tšig. Pominięcie łączników jest jednak możliwe, np. dla wyrażenia 397 zamiast sum b-rgja daŋ d-gu b-tšu rtsa b-dun używa się także sum b-rgja go b-dun.

Baza pomocnicza 1000

Liczebnikami prostymi są w tym systemie 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 102, 103, a następnie 106, 109, 1012 itd. Potęgi pośrednie wyrażane są przy pomocy mnożenia, np. 104 to „dziesięć tysięcy”, czyli 10 * 103.

Esperanto
1 unu 10 dek 100 cent
2 du 20 dudek 200 ducent
3 tri 30 tridek 300 tricent
4 kvar 40 kvardek 400 kvarcent
5 kvin 50 kvindek 500 kvincent
6 ses 60 sesdek 600 sescent
7 sep 70 sepdek 700 sepcent
8 ok 80 okdek 800 okcent
9 naŭ 90 naŭdek 900 naŭcent
10 dek 100 cent 1000 mil

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 11 – dek unu,
  • 22 – dudek du,
  • 36 – tridek ses,
  • 158 – cent kvindek ok,
  • 243 – ducent kvardek tri,
  • 334 – tricent tridek kvar,
  • 671 – sescent sepdek unu,
  • 865 – okcent sesdek kvin,
  • 2 000 – du mil,
  • 10 000 – dek mil,
  • 100 000 – cent mil,
  • 1 000 000 – miliono,
  • 2 000 000 – du milionoj,
  • 10 000 000 – dek milionoj,
  • 100 000 000 – cent milionoj,
  • 1 000 000 000 – miliardo,
  • 1 000 000 000 000 – biliono, duiliono.

System esperancki jest niemal zupełnie regularnym systemem dziesiętnym z pomocniczą bazą 1000. Osobliwość stanowi pisownia liczebników multiplikatywnych: łączna w przypadku mnożnika 10 lub 100 oraz rozdzielna w przypadku 1000. Lista liczebników kończy się na mil (1000), wszystkie wyższe są już rzeczownikami i dlatego w razie potrzeby przybierają końcówkę liczby mnogiej -j.

Mongolski
1 neg, negen 10 arav, arvan 100 ʒuu, ʒuun
2 xojor 20 xorʹ, xorin 200 xojor ʒuu (-n)
3 gurav, gurvan 30 guč, gučin 300 gurvan ʒuu (-n)
4 döröv, dörvön 40 döč, döčin 400 dörvön ʒuu (-n)
5 tav, tavan 50 tavʹ, tavin 500 tavan ʒuu (-n)
6 ʒurgaa, ʒurgaan 60 ǯar, ǯaran 600 ʒurgaan ʒuu (-n)
7 doloo, doloon 70 dal, dalan 700 doloon ʒuu (-n)
8 najm, najman 80 naja, najan 800 najman ʒuu (-n)
9 jes, jesön 90 jer, jeren 900 jesön ʒuu (-n)
10 arav, arvan 100 ʒuu, ʒuun 1000 mjanga, mjangan

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 11 – arvan neg (-en),
  • 22 – xorin xojor,
  • 33 – gučin gurav (~ gurvan),
  • 158 – ʒuun tavin najm (-an),
  • 243 – xojor ʒuun döčin gurav (~ gurvan),
  • 334 – gurvan ʒuun gučin döröv (~ dörvön),
  • 671 – ʒurgaan ʒuun dalan neg (-en),
  • 865 – najman ʒuun ǯaran tav (-an),
  • 10 000 – arvan mjanga, tüm (tümen),
  • 100 000 – ʒuun mjanga, bum,
  • 1 000 000 – saja,
  • 10 000 000 – arvan saja, ǯivaa,
  • 100 000 000 – ʒuun saja, dünčüür,
  • 1 000 000 000 – milliard, terbum,
  • 864 372 519 906 – najman ʒuun ǯaran dörvön milliard gurvan ʒuun dalan xojor saja tavan ʒuun arvan jesön mjanga jesön ʒuu ʒurgaa (-n).

Dłuższe formy liczebników (z końcówką -n) występują przed liczonym rzeczownikiem, jak również jeśli spełniają rolę mnożnej w liczebnikach złożonych. Nazwy dziesiątek tworzone są w sposób nieregularny i wymagają opanowania, choć związek etymologiczny z nazwą odpowiednich jedności jest widoczny. Wszystkie liczebniki złożone z dziesiątek i jedności (11-19, 21-29 itd.) tworzone są regularnie, w taki sam sposób, nazwy setek również są w pełni regularne. W nazwach krotności bazy (100, 1000) nie używa się mnożnej (1). Liczebniki bum, ǯivaa, dünčüür, terbum są pochodzenia tybetańskiego. Obecnie używa się ich rzadko.

Angielski
1 one 11 eleven 10 ten 100 one hundred
2 two 12 twelve 20 twenty 200 two hundred
3 three 13 thirteen 30 thirty 300 three hundred
4 four 14 fourteen 40 forty 400 four hundred
5 five 15 fifteen 50 fifty 500 five hundred
6 six 16 sixteen 60 sixty 600 six hundred
7 seven 17 seventeen 70 seventy 700 seven hundred
8 eight 18 eighteen 80 eighty 800 eight hundred
9 nine 19 nineteen 90 ninety 900 nine hundred
10 ten 20 twenty 100 one hundred 1000 one thousand

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – twenty-one,
  • 246 – two hundred and forty-six,
  • 1 397 – one thousand and three hundred and ninety-seven,
  • 987 106 – nine hundred and eighty-seven thousand and one hunderd and six,
  • 1 000 000 (=106) – one million,
  • 1 000 000 000 (=109) – one milliard (WB), one billion (USA),
  • 1 000 000 000 000 (=1012) – one billion (WB), one trillion (USA).
Niemiecki
1 eins 11 elf 21 einundzwanzig 10 zehn 100 hundert
2 zwei 12 zwölf 22 zweiundzwanzig 20 zwanzig 200 zweihundert
3 drei 13 dreizehn 23 dreiundzwanzig 30 dreißig 300 dreihundert
4 vier 14 vierzehn 24 vierundzwanzig 40 vierzig 400 vierhundert
5 fünf 15 fünfzehn 25 fünfundzwanzig 50 fünfzig 500 fünfhundert
6 sechs 16 sechzehn 26 sechsundzwanzig 60 sechzig 600 sechshundert
7 sieben 17 siebzehn 27 siebenundzwanzig 70 siebzig 700 siebenhundert
8 acht 18 achtzehn 28 achtundzwanzig 80 achtzig 800 achthundert
9 neun 19 neunzehn 29 neunundzwanzig 90 neunzig 900 neunhundert
10 zehn 20 zwanzig 30 dreißig 100 hundert 1000 tausend

Formy rodzajowe ma liczebnik ‘1’ używany z liczonym przedmiotem: m n ein, f eine.

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 31 – einunddreißig,
  • 246 – zweihundertsechsundvierzig,
  • 1 397 – eintausenddreihundertsiebenundneunzig,
  • 987 106 – neunhundertsiebenundachtzigtausendeinhundertsechs,
  • 1 000 000 (=106) – eine Million,
  • 1 000 000 000 (=109) – eine Milliarde,
  • 1 000 000 000 000 (=1012) – eine Billion.

Zamiast zwei ‘2’ używa się także zwo. Liczebniki 11 i 12 mają postać szczególną. Nie jest to jednak śladem systemu dwunastkowego, jak błędnie podają niektóre źródła, gdyż ani 13 nie jest wyrażane jako „dwanaście jeden”, ani 24 nie jest wyrażane jako „dwa dwanaście”. Liczebniki addytywne 13-19 tworzone są bez łącznika -und-, a więc inaczej niż inne liczebniki mieszane (21-29 itd.). Zawierają nazwę jedności i element -zehn; np. fünfzehn ‘15’ to dosłownie „pięć dziesięć”. 16 i 17 mają przy tym formy skrócone: sech-, sieb-.

Liczebniki multiplikatywne stanowiące nazwy dziesiątek zawierają element -zig dodany do nazwy jedności. Nieregularną postać mają 20 (zwan-), 30 (-ßig zamiast -zig), 60 (sech-), 70 (sieb-).

Liczebniki mieszane złożone z dziesiątek i jedności (21-29, 31-39 itd.) tworzone są według schematu „jedność” + und ‘i’ + „dziesiątka”, np. fünfundvierzig ‘45’ to dosłownie „pięć i czterdzieści”. Zasada ta obowiązuje także w mnożnych, np. siebenundneunzigtausend ‘97 000’.

Nazwy pełnych setek tworzone są całkowicie regularnie. Liczebniki mieszane złożone z setek, dziesiątek i jedności tworzone są według nieco nienaturalnego schematu „setka” + „jedność” + und ‘i’ + „dziesiątka”.

Zamiast hundert ‘100’ najczęściej mówi się einhundert ‘jedna setka’. Podobnie zamiast tausend ‘1000’ mówi się eintausend ‘jeden tysiąc’. Nazwy liczb 106, 109 itd. są typowymi rzeczownikami, jest to widoczne także w ich pisowni.

Polski
1 jeden 11 jedenaście 10 dziesięć 100 sto 1000 tysiąc
2 dwa 12 dwanaście 20 dwadzieścia 200 dwieście 2000 dwa tysiące
3 trzy 13 trzynaście 30 trzydzieści 300 trzysta 3000 trzy tysiące
4 cztery 14 czternaście 40 czterdzieści 400 czterysta 4000 cztery tysiące
5 pięć 15 piętnaście 50 pięćdziesiąt 500 pięćset 5000 pięć tysięcy
6 sześć 16 szesnaście 60 sześćdziesiąt 600 sześćset 6000 sześć tysięcy
7 siedem 17 siedemnaście 70 siedemdziesiąt 700 siedemset 7000 siedem tysięcy
8 osiem 18 osiemnaście 80 osiemdziesiąt 800 osiemset 8000 osiem tysięcy
9 dziewięć 19 dziewiętnaście 90 dziewięćdziesiąt 900 dziewięćset 9000 dziewięć tysięcy
10 dziesięć 20 dwadzieścia 100 sto 1000 tysiąc 10000 dziesięć tysięcy

Formy rodzajowe mają:

  • 1m jeden, f jedna, n jedno,
  • 2m n dwa, f dwie.

Dla osób rodzaju męskiego używa się specjalnych form liczebników 2 – 4: dwaj, trzej, czterej. Poza tym do liczenia od 2 do 999 osób rodzaju męskiego używa się formy równej dopełniaczowi: dwóch, trzech, czterech, pięciu, sześciu, siedmiu, … Istnieją liczebniki zbiorowe: dwoje, troje, czworo, pięcioro, sześcioro, siedmioro, ośmioro, dziewięcioro, dziesięcioro itd.

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – dwadzieścia jeden,
  • 22 – dwadzieścia dwa,
  • 31 – trzydzieści jeden,
  • 637 – sześćset trzydzieści siedem,
  • 1 002 – tysiąc dwa,
  • 2 429 – dwa tysiące czterysta dwadzieścia dziewięć,
  • 11 587 – jedenaście tysięcy pięćset osiemdziesiąt siedem,
  • 21 302 – dwadzieścia jeden tysięcy trzysta dwa,
  • 22 015 – dwadzieścia dwa tysiące piętnaście,
  • 25 200 – dwadzieścia pięć tysięcy dwieście,
  • 31 099 – trzydzieści jeden tysięcy dziewięćdziesiąt dziewięć,
  • 44 118 – czterdzieści cztery tysiące sto osiemnaście,
  • 101 893 – sto jeden tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt trzy,
  • 103 446 – sto trzy tysiące czterysta czterdzieści sześć,
  • 1 000 000 (=106) – milion,
  • 1 000 000 000 (=109) – miliard,
  • 1 000 000 000 000 (=1012) – bilion.

Liczebniki 11-19 tworzone są inaczej niż 21-29 itd. i zawierają element -naście < na dziesięcie ‘ponad dziesięć’. Przy zetknięciu z tym elementem w niektórych z nich (11, 14, 15, 16 i 19) zachodzą zmiany fonetyczne – zanik -n w jedenaście, zanik -y w czternaście, stwardnienie końcowych spółgłosek w 15, 16 i 19 (ć, ś : t, s), a w 16 dodatkowe uproszczenie (zanik ). W wymowie zachodzą dalsze zmiany: zgodnie z normą, w wyrazach 15 i 19 wymawia się e zamiast ę.

Przy tworzeniu nazw dziesiątek i setek należy zwrócić uwagę na czworaką postać mnożnika (10, 100).

  • Pierwsza postać to odpowiednio dziesięć, sto. W nazwach tych liczb nie używa się mnożnej (1).
  • Druga postać to dawna liczba podwójna: -dzieścia, -ście, która występuje tylko w 20 i 200. W 200 mnożna (2) przybiera przy tym formę rodzaju żeńskiego dwie.
  • Trzecią postacią mnożników są -dzieści, -sta, dawna liczba mnoga, występująca tylko w 30, 40, 300 i 400. W 40 występuje skrócenie mnożnej (4): czter- (tak samo jak w 14).
  • Czwartą postacią mnożników są -dziesiąt, -set, dawne formy dopełniacza liczby mnogiej. Postać ta występuje w liczebnikach 50-90 oraz 500-900. Ortografia jest tu całkowicie regularna, ale w wymowie występują uproszczenia: 50 jest wymawiane jak „piędziesiąt”, 60 jak „szeździesiąt”, 90 jak „dziewiędziesiąt”, 500 jak „pieńcet”, 600 jak „szejset”, 900 jak „dziewieńcet”.

W nazwach tysięcy, milionów, miliardów itd. występują trzy postacie (zob. przykłady):

  • tysiąc, milion, miliard tylko przy mnożnej równej jeden (która nie jest wymagana i na ogół nie występuje),
  • tysiące, miliony, miliardy przy mnożnej 2-4, 22-24, 32-34 itd., 102-104, 122-124 itd. aż do 992-994 (nie przy 12-14, 112-114 itd.),
  • tysięcy, milionów, miliardów przy mnożnej 5-21, 25-31, 35-41 itd., 95-101, 105-121, 125-131 itd., aż do 985-991, 995-999).

Inaczej mówiąc, postać tysiące, miliony, miliardy występuje wówczas, gdy ostatnią cyfrą mnożnej jest 2, 3 lub 4, ale nie wtedy, gdy dwie ostatnie cyfry mnożnej to 12, 13 lub 14. Poza tym występuje postać tysięcy, milionów, miliardów (zob. przykłady).

W literaturze spotkać można termin miriada; jest to słowo pochodzenia greckiego, oznaczające 10000, częściej jednak ‘bardzo dużo’.

Kolejne wielkie liczebniki milion, bilion, trylion, kwadrylion, kwintylion, sekstylion, septylion, oktylion, nonilion, decylion tworzą logicznie ułożony szereg oparty na zmodyfikowanych liczebnikach łacińskich. Każdy kolejny wyraża liczbę, która w zapisie cyfrowym ma o 6 zer więcej niż poprzednia (np. trylion ma 3 * 6 = 18 zer). Używane są także liczebniki pośrednie: miliard (9 zer), biliard (15 zer), tryliard (21 zer). Liczebniki te różnią się od nielogicznego systemu używanego w amerykańskiej odmianie języka angielskiego.

Dolnołużycki
1 jaden 11 jadnasćo 10 źaseś 100 sto 1000 tysac
2 dwa 12 dwanasćo 20 dwaźasća 200 dwěsćě 2000 dwa tysac
3 tśi 13 tśinasćo 30 tśiźasća 300 tśista 3000 tśi tysac
4 styri 14 styrnasćo 40 styrźasća 400 styrista 4000 styri tysac
5 pěś 15 pěśnasćo 50 pěśźaset 500 pěśstow 5000 pěś tysac
6 šesć 16 šesnasćo 60 šesćźaset 600 šesćstow 6000 šesć tysac
7 sedym 17 sedymnasćo 70 sedymźaset 700 sedymstow 7000 sedym tysac
8 wósym 18 wosymnasćo 80 wosymźaset 800 wosymstow 8000 wósym tysac
9 źewjeś 19 źewjeśnasćo 90 źewjeśźaset 900 źewjeśstow 9000 źewjeś tysac
10 źaseś 20 dwaźasća 100 sto 1000 tysac 10000 źaseś tysac

Formy rodzajowe mają:

  • 1m jaden, f jadna, n jadno,
  • 2m dwa, f n dwě.

Poza tym istnieją specjalne formy męskożywotne (nie męskoosobowe jak w polskim):

  • 3m-żyw. tśo, m-nżyw.f n tśi,
  • 4m-żyw. styrjo, m-nżyw.f n styri,
  • 5m-żyw. pěśo, m-nżyw.f n pěś,
  • 6m-żyw. šesćo, m-nżyw.f n šesć,
  • 7m-żyw. sedymjo, m-nżyw.f n sedym,
  • 8m-żyw. wósymjo, m-nżyw.f n wósym,
  • 9m-żyw. źewjeśo, m-nżyw.f n źewjeś,
  • 10m-żyw. źaseśo, m-nżyw.f n źaseś.

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – jadenadwaźasća,
  • 28 – wósymadwaźasća,
  • 101 – sto a jaden, sto a jadna, sto a jadno,
  • 121 – sto a jadenadwaźasća.
Górnołużycki
1 jedyn 11 jědnaće 10 dźesać 100 sto 1000 tysac
2 dwaj 12 dwanaće 20 dwaceći 200 dwě sćě 2000 dwaj tysac
3 tři 13 třinaće 30 třiceći 300 tři sta 3000 tři tysac
4 štyri 14 štyrnaće 40 štyrceći 400 štyri sta 4000 štyri tysac
5 pjeć 15 pjatnaće 50 połsta, pjećdźesat 500 pjeć stow 5000 pjeć tysac
6 šěsć 16 šěsnaće 60 šěsćdźesat 600 šěsć stow 6000 šěsć tysac
7 sydom, sedm 17 sydomnaće 70 sydomdźesat 700 sydom stow 7000 sydom tysac
8 wósom, wosm 18 wosomnaće 80 wosomdźesat 800 wosom stow 8000 wósom tysac
9 dźewjeć 19 dźewjatnaće 90 dźewjećdźesat 900 dźewjeć stow 9000 dźewjeć tysac
10 dźesać 20 dwaceći 100 sto 1000 tysac 10000 dźesać tysac

Formy rodzajowe mają:

  • 1m jedyn, f jedna, n jedno,
  • 2m dwaj, f n dwě.

Poza tym, jak w polskim, istnieją specjalne formy męskoosobowe aż do 99:

  • 3m-os. třo, nm-os. tři,
  • 4m-os. štyrjo, nm-os. štyri,
  • 5m-os. pjećo, nm-os. pjeć,
  • 6m-os. štyrjo, nm-os. šěsć,
  • 7m-os. sedmjo, nm-os. sydom, sedm,
  • 8m-os. wosmjo, nm-os. wósom, wosm,
  • 9m-os. dźewjećo, nm-os. dźewjeć,
  • 10m-os. dźesaćo, nm-os. dźesać,
  • 11m-os. jědnaćo, nm-os. jědnaće,
  • 12m-os. dwanaćo, nm-os. dwanaće,
  • …,
  • 20m-os. dwacećo, nm-os. dwaceći,
  • 30m-os. třicećo, nm-os. třiceći,
  • 40m-os. štyrcećo, nm-os. štyrceći,
  • 50m-os. pjećdźesaćo, nm-os. pjećdźesat,
  • …,
  • 90m-os. dźewjećdźesaćo, nm-os. dźewjećdźesat.

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – jedynadwaceći (m-os. jedynadwacećo),
  • 22 – dwajadwaceći,
  • 95 – pjećadźewjećdźesat,
  • 101 – sto a jedyn,
  • 126 – sto a šest-a-dwaceći,
  • 1500 – tysac pjeć stow,
  • 8449 – wósom tysac štyri sta a dźewjećaštyrceći.
Czeski
1 jeden 11 jedenáct 10 deset 100 sto 1000 tisíc
2 dva 12 dvanáct 20 dvacet 200 dvě stě 2000 dva tisíce
3 tři 13 třináct 30 třicet 300 tři sta 3000 tři tisíce
4 čtyři 14 čtrnáct 40 čtyřicet 400 čtyři sta 4000 čtyři tisíce
5 pět 15 patnáct 50 padesát 500 pět set 5000 pět tisíc
6 šest 16 šestnáct 60 šedesát 600 šest set 6000 šest tisíc
7 sedm 17 sedmnáct 70 sedmdesát 700 sedm set 7000 sedm tisíc
8 osm 18 osmnáct 80 osmdesát 800 osm set 8000 osm tisíc
9 devět 19 devatenáct 90 devadesát 900 devět set 9000 devět tisíc
10 deset 20 dvacet 100 sto 1000 tisíc 10000 deset tisíc

Formy rodzajowe mają:

  • 1m jeden, f jedna, n jedno,
  • 2m dva, f n dvě.

Formy liczebnika ‘2’ rodzaju nijakiego są takie same jak rodzaju żeńskiego (inaczej niż w języku polskim).

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – dvacet jeden, jedenadvacet,
  • 22 – dvacet dva, dvaadvacet,
  • 100 000 – sto tisíc,
  • 1 000 000 – milión,
  • 2 000 000 – dva milióny,
  • 5 000 000 – pět miliónů,
  • 1 000 000 000 – miliarda,
  • 2 000 000 000 – dvě miliardy,
  • 5 000 000 000 – pět miliard.

System bardzo przypomina polski. W liczebnikach 11-19 znajdujemy element -náct, przed którym nazwa mnożnej zmienia się: w 11 zanika końcowe -n nazwy ‘1’, w 14 zachodzą poważniejsze zmiany (čtyři : čtr-), zmienia się forma w 15 i 19 (pět : pat-, devět : devate-).

Przy tworzeniu nazw dziesiątek, setek i tysięcy (a także milionów itd.) należy zwrócić uwagę na postać mnożnika (por. tabela i uwagi nt. systemu polskiego). W 10 występuje jako deset, -cet, -desát (w 50, 60, 90 następują zmiany w mnożnej), 100 jako sto, stě, sta, set, 1000 jako tisíc, tisíce. Nazwy setek dvě stě, tři sta itd. pisane są też łącznie: dvěstě, třista, … Podobnie jak w innych językach słowiańskich w nazwach potęg dziesiątki (100, 1000 itd.) nie używa się mnożnej (1). W 200 występuje żeńska forma liczebnika 2.

Słowacki
1 jeden 11 jedenásť 10 desať 100 sto 1000 tisíc
2 dva 12 dvanásť 20 dvadsať 200 dvesto 2000 dvetisíc
3 tri 13 trinásť 30 tridsať 300 tristo 3000 tritisíc
4 štyri 14 štrnásť 40 štyridsať 400 štyristo 4000 štyritisíc
5 päť 15 pätnásť 50 päťdesiat 500 päťsto 5000 päťtisíc
6 šesť 16 šestnásť 60 šesťdesiat 600 šesťsto 6000 šesťtisíc
7 sedem 17 sedemnásť 70 sedemdesiat 700 sedemsto 7000 sedemtisíc
8 osem 18 osemnásť 80 osemdesiat 800 osemsto 8000 osemtisíc
9 deväť 19 devätnásť 90 deväťdesiat 900 deväťsto 9000 deväťtisíc
10 desať 20 dvadsať 100 sto 1000 tisíc 10000 desaťtisíc

Formy rodzajowe mają:

  • 1m jeden, f jedna, n jedno,
  • 2m dva, f n dve.

Formy liczebnika ‘2’ rodzaju nijakiego są takie same jak rodzaju żeńskiego (inaczej niż w języku polskim). Jak w polskim, a w przeciwieństwie do czeskiego, istnieją formy m-os.: dvaja, traja, štyria; dalej używa się form równych dopełniaczowi: piati, šesti, sedmi, …

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – dvadsaťjeden, jedenadvadsať,
  • 22 – dvadsaťdva, dvaadvadsať,
  • 100 000 – stotisíc,
  • 1 000 000 – milión,
  • 2 000 000 – dva milióny,
  • 5 000 000 – päť miliónov,
  • 1 000 000 000 – miliarda,
  • 2 000 000 000 – dve miliardy,
  • 5 000 000 000 – päť miliárd.

Omawiane systemy bardzo przypominają system polski. W liczebnikach 11-19 znajdujemy element -násť, przed którym nazwa mnożnej zmienia się: w 11 zanika końcowe -n nazwy ‘1’, zanika zmiękczenie w 15, 16, 19, w 14 zachodzą poważniejsze zmiany (štyri : štr-).

Przy tworzeniu nazw dziesiątek (a także milionów, miliardów itd.) należy zwrócić uwagę na postać mnożnika (por. tabela i uwagi nt. systemu polskiego). 10 występuje w 3 postaciach: jako desať, -dsať, -desiat, natomiast 100 i 1000 występują tylko w jednej formie. Podobnie jak w innych językach słowiańskich w nazwach potęg dziesiątki (100, 1000 itd.) nie używa się mnożnej (1), choć zdarza się jednosto. W 200 i 2000 występuje żeńska forma liczebnika 2.

Ukraiński
1 odýn 11 odynádcjatʹ 10 désjatʹ 100 sto 1000 týsjača
2 dva 12 dvanádcjatʹ 20 dvádcjatʹ 200 dvísti 2000 dvi týsjači
3 try 13 trynádcjatʹ 30 trýdcjatʹ 300 trýsta 3000 try týsjači
4 čotýry 14 čotyrnádcjatʹ 40 sórok 400 čotýrysta 4000 čotýry týsjači
5 pʺjatʹ 15 pʺjatnádcjatʹ 50 pʺjatdesját 500 pʺjatsót 5000 pʺjatʹ týsjač
6 šistʹ 16 šistnádcjatʹ 60 šistdesját 600 šistsót 6000 šistʹ týsjač
7 sim 17 simnádcjatʹ 70 simdesját 700 simsót 7000 sim týsjač
8 vísim 18 visimnádcjatʹ 80 visimdesját 800 visimsót 8000 vísim týsjač
9 dévʺjatʹ 19 dévʺjatnádcjatʹ 90 devʺjanósto 900 devʺjatsót 9000 dévʺjatʹ týsjač
10 désjatʹ 20 dvádcjatʹ 100 sto 1000 týsjača 10000 désjatʹ týsjač

Formy rodzajowe mają:

  • 1m odýn, f odná, n odnó,
  • 2m n dva, f dvi.

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – dvádcjatʹ odýn,
  • 1479 – týsjača čotýrysta simdesját dévʺjatʹ,
  • 21 000 – dvádcjatʹ odná týsjača,
  • 1 000 000 (=106) – milʹjón (мільйон),
  • 2 000 000 – dva milʹjóny,
  • 4 000 000 – čotýry milʹjóny,
  • 6 000 000 – šistʹ milʹjóniv,
  • 21 000 000 – dvádcjatʹ odýn milʹjón.

System bardzo przypomina polski. W liczebnikach 11-19 znajdujemy element -nádcjatʹ, przed którym nazwa mnożnej zmienia się: zanika końcowe zmiękczenie w 15, 16, 19 i następuje redukcja końcówki w 11 i 14.

Przy tworzeniu nazw dziesiątek, setek i tysięcy (a także milionów itd.) należy zwrócić uwagę na trojaką lub czworaką postać mnożnika (por. tabela i uwagi nt. systemu polskiego). W nazwach potęg dziesiątki (100, 1000 itd.) nie używa się mnożnej (1). W 200, 2000 występuje żeńska forma liczebnika 2.

Zwraca uwagę wyjątkowa nazwa liczby 40. Wbrew temu, co piszą niektórzy, nie jest to jednak pomocnicza baza systemu liczenia, gdyż np. nazwa 80 tworzona jest regularnie (jako 8 * 10), a nie jako 2 * 40. Nieregularne tworzenie nazw dziesiątek występuje także w innych językach świata. Nieregularna jest także nazwa liczby 90 (jest inaczej zbudowana niż 50-80).

W nazwach tysięcy, milionów itd. przestrzega się następujących zasad:

  • jeśli mnożna zakończona jest na 1 (ale nie na 11), używa się (inaczej niż w polskim) lp týsjača, milʹjón itd.
  • przy mnożnej zakończonej na 2-4 (ale nie na 12-14) używa się týsjači, milʹjóny,
  • przy mnożnej zakończonej na 5-9 lub 0, a także na 11-19 używa się týsjač, milʹjóniv,
  • nazwa liczby 1000 jest rodzaju żeńskiego i wymaga żeńskich form mnożnych 1, 2: odná, dvi.
Białoruski
1 adzín 11 adzináccacʹ 10 dzésjacʹ 100 sto 1000 týsjača
2 dva 12 dvanáccacʹ 20 dváccacʹ 200 dzvésce 2000 dzve týsjačy
3 try 13 trynáccacʹ 30 trýccacʹ 300 trýsta 3000 try týsjačy
4 čatýry 14 čatyrnáccacʹ 40 sórak 400 čatýrysta 4000 čatýry týsjačy
5 pjacʹ 15 pjatnáccacʹ 50 pjacʹdzesját 500 pjacʹsót 5000 pjacʹ týsjač
6 šèscʹ 16 šasnáccacʹ 60 šêscʹdzesjat 600 šèscʹsót 6000 šèscʹ týsjač
7 sem 17 semnáccacʹ 70 sémdzesjat 700 semsót 7000 sem týsjač
8 vósem 18 vasemnáccacʹ 80 vósemdzesjat 800 vasemsót 8000 vósem týsjač
9 dzévjacʹ 19 dzevjatnáccacʹ 90 dzevjanósta 900 dzevjacʹsót 9000 dzévjacʹ týsjač
10 dzésjacʹ 20 dváccacʹ 100 sto 1000 týsjača 10000 dzésjacʹ týsjač

Formy rodzajowe mają:

  • 1m adzín, f adná, n adnó,
  • 2m n dva, f dzve.

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – dváccacʹ adzín,
  • 1479 – týsjača čatýrysta sémdzesjat dzévjacʹ,
  • 21 000 – dváccacʹ adná týsjača,
  • 1 000 000 (=106) – milʹjón (мільён),
  • 2 000 000 – dva milʹjóny,
  • 4 000 000 – čatýry milʹjóny,
  • 6 000 000 – šèscʹ milʹjónaŭ,
  • 21 000 000 – dváccacʹ adzín milʹjón.

System bardzo przypomina polski. W liczebnikach 11-19 znajdujemy element -náccacʹ, przed którym nazwa mnożnej zmienia się: zanika końcowe zmiękczenie w 15, 16, 19 i następuje redukcja końcówki w 11 i 14. W 16, 18 następują wymiany samogłosek związane z akaniem.

Przy tworzeniu nazw dziesiątek, setek i tysięcy (a także milionów itd.) należy zwrócić uwagę na trojaką lub czworaką postać mnożnika (por. tabela i uwagi nt. systemu polskiego). W nazwach potęg dziesiątki (100, 1000 itd.) nie używa się mnożnej (1). W 200, 2000 występuje żeńska forma liczebnika 2.

Zwraca uwagę wyjątkowa nazwa liczby 40. Nieregularna jest także nazwa liczby 90 (jest inaczej zbudowana niż 50-80). Akcent w liczebniku 50 pada na końcówkę (por. ros. i ukr.).

W nazwach tysięcy, milionów itd. przestrzega się następujących zasad:

  • jeśli mnożna zakończona jest na 1 (ale nie na 11), używa się (inaczej niż w polskim) lp týsjača, milʹjón itd.
  • przy mnożnej zakończonej na 2-4 (ale nie na 12-14) używa się týsjačy, milʹjóny,
  • przy mnożnej zakończonej na 5-9 lub 0, a także na 11-19 używa się týsjač, milʹjónaŭ,
  • nazwa liczby 1000 jest rodzaju żeńskiego i wymaga żeńskich form mnożnych 1, 2: adná, dve.
Rosyjski
1 odín 11 odínnadcatʹ 10 désjatʹ 100 sto 1000 týsjača
2 dva 12 dvenádcatʹ 20 dvádcatʹ 200 dvésti 2000 dve týsjači
3 tri 13 trinádcatʹ 30 trídcatʹ 300 trísta 3000 tri týsjači
4 četýre 14 četýrnadcatʹ 40 sórok 400 četýresta 4000 četýre týsjači
5 pjatʹ 15 pjatnádcatʹ 50 pjatʹdesját 500 pjatʹsót 5000 pjatʹ týsjač
6 šestʹ 16 šestnádcatʹ 60 šestʹdesját 600 šestʹsót 6000 šestʹ týsjač
7 semʹ 17 semnádcatʹ 70 sémʹdesjat 700 semʹsót 7000 semʹ týsjač
8 vósemʹ 18 vosemnádcatʹ 80 vósemʹdesjat 800 vosemʹsót 8000 vósemʹ týsjač
9 dévjatʹ 19 devjatnádcatʹ 90 devjanósto 900 devjatʹsót 9000 dévjatʹ týsjač
10 désjatʹ 20 dvádcatʹ 100 sto 1000 týsjača 10000 désjatʹ týsjač

Formy rodzajowe mają:

  • 1m odín, f odná, n odnó,
  • 2m n dva, f dve.

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – dvádcatʹ odín,
  • 1479 – týsjača četýresta sémʹdesjat dévjatʹ,
  • 21 000 – dvádcatʹ odná týsjača,
  • 1 000 000 (=106) – millión,
  • 2 000 000 – dva millióna,
  • 4 000 000 – četýre millióna,
  • 6 000 000 – šestʹ milliónov,
  • 21 000 000 – dvádcatʹ odín millión.

System bardzo przypomina polski. W liczebnikach 11-19 znajdujemy element -nádcatʹ, przed którym nazwa mnożnej zmienia się: zanika końcowe zmiękczenie w 15 – 19 i następuje redukcja końcówki w 14. W 11 i 14 akcent pada na mnożną, a w 12 występuje żeńska forma liczebnika 2 (por. brus., ukr.).

Przy tworzeniu nazw dziesiątek, setek i tysięcy (a także milionów itd.) należy zwrócić uwagę na trojaką lub czworaką postać mnożnika (por. tabela i uwagi nt. systemu polskiego). W nazwach potęg dziesiątki (100, 1000 itd.) nie używa się mnożnej (1). W 200, 2000 występuje żeńska forma liczebnika 2.

Zwraca uwagę wyjątkowa nazwa liczby 40. Nieregularna jest także nazwa liczby 90 (jest inaczej zbudowana niż 50-80). Akcent w liczebnikach 50 i 60 pada na końcówkę (por. brus. i ukr.).

W nazwach tysięcy, milionów itd. przestrzega się następujących zasad:

  • jeśli mnożna zakończona jest na 1 (ale nie na 11), używa się (inaczej niż w polskim) lp týsjača, millión itd.
  • przy mnożnej zakończonej na 2-4 (ale nie na 12-14) używa się týsjači, millióna,
  • przy mnożnej zakończonej na 5-9 lub 0, a także na 11-19 używa się týsjač, milliónov,
  • nazwa liczby 1000 jest rodzaju żeńskiego i wymaga żeńskich form mnożnych 1, 2: odná, dve.
Słoweński
1 ena 11 enajst 10 deset 100 sto 1000 tisoč
2 dve 12 dvanajst 20 dvajset 200 dve sto 2000 dva tisoč
3 tri 13 trinajst 30 trideset 300 tri sto 3000 tri tisoč
4 štiri 14 štirinajst 40 štirideset 400 štiri sto 4000 štiri tisoč
5 pet 15 petnajst 50 petdeset 500 pet sto 5000 pet tisoč
6 šest 16 šestnajst 60 šestdeset 600 šest sto 6000 šest tisoč
7 sedem 17 sedemnajst 70 sedemdeset 700 sedem sto 7000 sedem tisoč
8 osem 18 osemnajst 80 osemdeset 800 osem sto 8000 osem tisoč
9 devet 19 devetnajst 90 devetdeset 900 devet sto 9000 devet tisoč
10 deset 20 dvajset 100 sto 1000 tisoč 10000 deset tisoč

Formy rodzajowe mają:

  • 1m en, eden, f ena, n eno,
  • 2m dva, f n dve,
  • 3m. trije, f n tri,
  • 4m štirije, f n štiri.

Formy liczebnika ‘2’ rodzaju nijakiego są takie same jak rodzaju żeńskiego (inaczej niż w języku polskim). Zróżnicowanie rodzajowe liczebników 3 i 4 to wyjątek wśród języków słowiańskich. Nie ma specjalnych form męskoosobowych. Przy prostym wyliczaniu używa się form rodzaju żeńskiego (ena, dve).

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – enaindvajset,
  • 32 – dvaintrideset,
  • 101 – sto ena,
  • 115 – sto petnajst,
  • 136 – sto šestintrideset,
  • 1001 – tisoč ena,
  • 1958 – tisoč devet sto oseminpetdeset,
  • 30 000 – trideset tisoč,
  • 1 000 000 (=106) – milijon,
  • 2 000 000 – dva milijona,
  • 3 000 000 – tri milione.

W liczebnikach 11-19 znajdujemy element -najst; w 11 zachodzi przed nim uproszczenie (ena : e-).

Serbsko-chorwacki
1 jedan 11 jedenaest 10 deset 100 sto 1000 tisuća, hiljada
2 dva 12 dvanaest 20 dvadeset 200 dvesta 2000 dve (dvije) tisuće (hiljade)
3 tri 13 trinaest 30 trideset 300 trista 3000 tri tisuće (hiljade)
4 četiri 14 četrnaest 40 četrdeset 400 četiristo 4000 četiri tisuće (hiljade)
5 pet 15 petnaest 50 pedeset 500 petsto 5000 pet tisuća (hiljada)
6 šest 16 šesnaest 60 šezdeset 600 šeststo, šesto 6000 šest tisuća (hiljada)
7 sedam 17 sedamnaest 70 sedamdeset 700 sedamsto 7000 sedam tisuća (hiljada)
8 osam 18 osamnaest 80 osamdeset 800 osamsto 8000 osam tisuća (hiljada)
9 devet 19 devetnaest 90 devedeset 900 devetsto 9000 devet tisuća (hiljada)
10 deset 20 dvadeset 100 sto 1000 tisuća, hiljada 10000 deset tisuća (hiljada)

Formy rodzajowe mają:

  • 1m jedan, f jedna, n jedno,
  • 2m n dva, f dve, dvije.

Dla osób rodzaju męskiego używa się specjalnych form liczebników: dvojica, trojica, četvorica, petorica. Istnieją liczebniki zbiorowe: dvoje, troje, četvero, petero, šestero.

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – dvadeset jedan,
  • 58 – pedeset osam,
  • 212 – dvesta dvanaest,
  • 342 – trista četrdeset dva,
  • 1001 – tisuća jedan, hiljada jedan,
  • 1973 – tisuća (hiljada) devetsto sedamdeset tri,
  • 20 000 – dvadeset tisuća, dvadeset hiljada,
  • 700 000 – sedamsto tisuća, sedamsto hiljada,
  • 1 000 000 – milion, milijun,
  • 2 000 000 – dva miliona, dva milijuna,
  • 5 000 000 – pet miliona, pet milijuna,
  • 1 000 000 000 (=109) – milijarda,
  • 2 000 000 000 – dve milijarde,
  • 5 000 000 000 – pet milijardi.

W liczebnikach 11-19 znajdujemy element -naest; w 11 i 16 odpada przed nim ostatnia spółgłoska.

Nazwy setek 200 i 300 zawierają -sta, od 400 -sto. Istnieje drugi sposób nazywania setek, w którym mnożnik zmienia formę dopiero od 500:

  • 100: jedna stotina,
  • 200, 300, 400: dve, tri, četiri stotine,
  • 500 – 900: pet, šest, sedam, osam, devet stotina.

Podobnie dopiero przy mnożnej 5 następuje zmiana formy mnożników tisuća, hiljada, milijarda.

Macedoński
1 eden 11 edinaeset 10 deset 100 sto 1000 iljada
2 dva 12 dvanaeset 20 dvaeset 200 dveste 2000 dve iljadi
3 tri 13 trinaeset 30 trieset 300 trista 3000 tri iljadi
4 četiri 14 četirinaeset 40 četirieset 400 četiristotini 4000 četiri iljadi
5 pet 15 petnaeset 50 pedeset 500 petstotini 5000 pet iljadi
6 šest 16 šesnaeset 60 šeeset 600 šeststotini 6000 šest iljadi
7 sedum 17 sedumnaeset 70 sedumdeset 700 sedumstotini 7000 sedum iljadi
8 osum 18 osumnaeset 80 osumdeset 800 osumstotini 8000 osum iljadi
9 devet 19 devetnaeset 90 devedeset 900 devetstotini 9000 devet iljadi
10 deset 20 dvaeset 100 sto 1000 iljada 10000 deset iljadi

Formy rodzajowe mają:

  • 1m eden, f edna, n edno,
  • 2m dva, f n dve.

Formy liczebnika ‘2’ rodzaju nijakiego są takie same jak rodzaju żeńskiego (inaczej niż w języku polskim). Dla osób rodzaju męskiego używa się specjalnych form liczebników: dvajca, trojca, četvorica, petmina (petina), šestmina (šestina), sedummina, osummina, devetmina, desetmina, … Nie ma liczebników zbiorowych.

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – dvaeset i eden,
  • 101 – sto i eden,
  • 130 – sto i trieset,
  • 133 – sto trieset i tri,
  • 1001 – iljada i eden,
  • 1017 – iljada i sedumnaeset,
  • 100 000 – sto iljadi,
  • 1 000 000 (=106) – milión.
Bułgarski
1 ednó 11 edinájset 10 déset 100 sto 1000 hiljáda
2 dve 12 dvanájset 20 dvájset 200 dvésta 2000 dve híljadi
3 tri 13 trinájset 30 tríjset 300 trísta 3000 tri híljadi
4 čétiri 14 četirinájset 40 četiríjset 400 čétiristotin 4000 čétiri híljadi
5 pet 15 petnájset 50 petdesét 500 pétstotin 5000 pet híljadi
6 šest 16 šestnájset 60 šestdesét 600 šéststotin 6000 šest híljadi
7 sédem 17 sedemnájset 70 sedemdesét 700 sédemstotin 7000 sédem híljadi
8 ósem 18 osemnájset 80 osemdesét 800 ósemstotin 8000 ósem híljadi
9 dévet 19 devetnájset 90 devetdesét 900 dévetstotin 9000 dévet híljadi
10 déset 20 dvájset 100 sto 1000 hiljáda 10000 déset híljadi

Formy rodzajowe mają:

  • 1m edín, f edná, n ednó,
  • 2m dva, f n dve.

Formy liczebnika ‘2’ rodzaju nijakiego są takie same jak rodzaju żeńskiego (inaczej niż w języku polskim). Dla osób rodzaju męskiego używa się specjalnych form liczebników 2 – 6: dváma, tríma, četiríma, petíma, šestíma. Nie ma liczebników zbiorowych. Przy prostym wyliczaniu używa się form rodzaju nijakiego (ednó, dve).

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – dvájset i ednó,
  • 101 – sto i ednó,
  • 130 – sto i tríjset,
  • 133 – sto tríjset i tri,
  • 1001 – hiljáda i ednó,
  • 1017 – hiljáda i sedemnájset,
  • 1056 – hiljáda pétdeset i šest,
  • 1123 – hiljáda sto dvájset i tri,
  • 100 000 – sto híljadi,
  • 1 000 000 (=106) – milión.

Obok form edinájset, dvanájset itd. używa się rzadziej form pełnych edinádeset, dvanádeset. Obok šestnájset spotyka się też pisownię šesnájset. Obok dvájset, tríjset, četiríjset istnieje dvádeset, trídeset, četirídeset. Ponadto dla ‘60’ obok šestdesét istnieje šejsét.

Systemy na bazie 20

Liczba 20 jest bazą naturalną, wywodzącą się ze sposobu liczenia na palcach obu rąk i nóg. Z tego powodu w niektórych przypadkach liczebnik 20 wywodzi się od wyrazu oznaczającego ‘człowiek’.

Najbardziej charakterystyczną cechą systemów dwudziestkowych jest sposób wyrażania nieparzystych dziesiątek. I tak, 30 wyrażane jest jako dwudziestka i dziesięć, 50 jako dwie dwudziestki i dziesięć itd. Podobnie 31 to dwudziestka i jedenaście, 32 to dwudziestka i dwanaście itd. Powyżej 99 (cztery dwudziestki i dziewiętnaście) w dzisiejszych językach tego typu zwykle występuje czysto dziesiętny sposób liczenia. Niekiedy występują tylko ślady systemu dwudziestkowego. Wszystkie języki wykazujące takie ślady zaliczono do tej grupy.

20/10

Systemy tego rodzaju są zazwyczaj nazywane dwudziestkowymi, co nie jest ścisłe, gdyż choć są oparte na bazie 20, to jednostką pomocniczą jest 10. Liczebniki 1-10 i 20 są proste, natomiast 11-19 powstają z połączenia 10 z 1-9.

Baza pomocnicza 1000
Baskijski

Jeśli w wykazie podano dwie formy, druga używana jest w północnym wariancie języka (we Francji).

1 bat 11 hamaika, hameka 10 hamar 100 ehun
2 bi, biga 12 hamabi 20 hogei 200 berrehun
3 hiru, hirur 13 hamahiru, hamahirur 30 hogeitahamar 300 hirurehun
4 lau, laur 14 hamalau, hamalaur 40 berrogei 400 laurehun
5 bost, bortz 15 hamabost, hamabortz 50 berrogeitahamar 500 bostehun
6 sei 16 hamasei 60 hirurogei 600 seirehun
7 zazpi 17 hamazazpi 70 hirurogeitahamar 700 zazpiehun
8 zortzi 18 hamazortzi 80 laurogei 800 zortziehun
9 bederatzi 19 hemeretzi 90 laurogeitahamar 900 bederatziehun
10 hamar 20 hogei, hogoi 100 ehun 1000 mila

Przykłady liczebników złożonych i wyższych:

  • 21 – hogeitabat,
  • 22 – hogeitabi,
  • 31 – hogeitahamaika,
  • 637 – seirehun (ta) hogeitahamazazpi,
  • 2 429 – bi mila laurehun (ta) hogeitabederatzi,
  • 1 000 000 – miloi.

Liczebniki 11 i 19 są tworzone nieregularnie, przy czym element -ika < *-eka nie ma ustalonej etymologii, a zamiast oczekiwanego **hamabederatzi występuje hemeretzi (nieregularnie skrócone i ze zmianami fonetycznymi). Liczebniki złożone złożone są z części połączonych często przy pomocy -ta- (por. spójnik eta ‘i’).

Na uwagę zasługują dawne baskijskie miary długości, w których używano bazy trzy obok siedem (a także 5 i 12). Zastosowanie siódemki jest unikalne w skali światowej. Oto wykaz jednostek (część nosi nazwy hiszpańskie, a leuca / leuga jest w istocie nazwą galijską):

  • 1 oin (stopa) = 0.278633 m
  • 1 vara = 3 oin = 0.8359 m
  • 1 paso = 5 oin = 1.393165 m
  • 1 gizabete (toesa, estado) = 7 oin ≈ 1.95 m
  • 1 amalauon = 2 gizabete = 14 oin ≈ 3.9 m
  • 1 postura = 3 gizabete = 21 oin ≈ 5.851 m
  • 1 gorapilla = 7 gizabete = 49 oin ≈ 13.653 m
  • 1 cordel = 12 gorapilla = 84 gizabete = 588 oin ≈ 163.8362 m
  • 1 mila baskijska = 5714 2/7 oin ≈ 1592 m
  • 1 leuca (leuga, „duża” mila baskijska) = 3 3/7 · 1000 paso = 17142 6/7 oin ≈ 4777 m

Uwaga: 70 mil to 400 000 stóp (oin). Długość ta odpowiada (z dużą dokładnością) 1° szerokości geograficznej (i wynosi 111.5 km): obwód Ziemi jest więc bardzo bliski wartości 144 000 000 stóp lub 25 200 mil, albo też 3 400 dużych mil (por. 40 123 152 m wobec obecnie przyjmowanej średniej wartości 40 041 455 m). Ponadto 1ʹ długości geograficznej mierzonej w Baskonii (ok. 45° szerokości geograficznej) odpowiada około 1000 paso, a 1° długości geograficznej (tamże) to 17.5 dużej mili (≈ 83.59 km).

Dodatek

Zestawienie pomocniczych nazw liczb
język 10 12 15 20 30 40 60 80 144 240 1728
angielski half dozen dozen   score   twoscore threescore fourscore gross   great gross
białoruski             kapá        
czeski   tucet mandel       kopa   veletucet    
duński deger dusin, tylvt   snes   tømmer skok ol gros ring  
fiński tikkuri tusina   tiu   kiihtelys     krossi    
francuski   douzaine quinzaine vingtaine         grosse   grande grosse
hiszpański   docena quincena veintena         gruesa    
luksemburski   Dosen         Schock   Gros    
łaciński     mandala       sexagena        
macedoński   duzina             gros    
niderlandzki   dozijn   stijg         gros   groot gros
niemiecki Decher Dutzend Mandel Stiege Band Zimmer Schock Wall Gros   Maß
norweski   dusin   snes     skokk ol gross   stort gross
polski   tuzin mendel       kopa   gros    
portugalski   dúzia             grosa    
rosyjski   djúžina             gross   mássa
słoweński   ducat             gros    
szwedzki   dussin   snes, tjog     skock   gross    
turecki   düzine             gross    
ukraiński   djúžyna         kopá        
węgierski   tucat             nagytucat    
włoski   dozzina                  

Uwagi:

  • w wielu językach obok tuzina liczącego 12 sztuk istniał też duży tuzin lub tuzin piekarski liczący 13 sztuk: ang. long dozen, baker's dozen, czes. čertův tucet, hiszp. docena larga, niderl. bakkersdozijn, norw. bakerdusin, ros. čërtova djúžyna,
  • w czes. używany był także także půltucet ‘6’, podobnie ang. half dozen,
  • ang. half gross oznaczało 72,
  • w ang. używano także fivescore (100), sixscore (120), sevenscore (140), eightscore (160), ninescore (180) i tenscore (200),
  • w ang. używano także long hundred ‘120’, long gross ‘156’, long thousand ‘1200’,
  • niem. Mandel mogło oznaczać także 16 (tzw. mühlhäusische Mandel), i podobnie m.in. pol. mendel (tzw. chłopski),
  • niem. Stiege mogło oznaczać 20 lub 24,
  • obok niem. Band (30) używano też Bund,
  • niem. Zimmer mogło mieć znaczenie 40 lub 60,
  • niem. Großschock, Bauernschock oznaczało 64,
  • niem. Großhundert oznaczało 120 (podobne nazwy istniały też w innych językach),
  • niem. Großtausend oznaczało 1200,
  • niem. obok Gros pisano Groß, Gross.,
  • niem. Grosgros używano zamiast Maß (1728).

Bibliografia

  1. A. Bareja-Starzyńska, M. Mejor, 2002: Klasyczny język tybetański. Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa.
  2. H. Dalewska-Greń, 2002: Języki słowiańskie, PWN, Warszawa.
  3. R. V. Dushkin: The analysis of counting system in Slovio (WWW).
  4. R. M. Frank, 1999: An Essay in European Ethnomathematics: The Social and Cultural Bases of the vara de Burgos and its Relation to the Basque Septuagesimal System, [in:] Zentralblatt für Didaktik der Mathematik, vol. 31 (April 1999), Number 2. PDF.
  5. S. Godziński, 1998: Współczesny język mongolski. Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa.
  6. E. Richter, 1983: Wörterbuch Tibetisch-Deutsch, VEB Verlag Enzyklopädie Leipzig.
  7. R. M. Sadowski, 1986: W baskijskim kręgu, [W:] Kosmos i mity, str. 114-117. Agencja „Omnipress”. Warszawa.
  8. L. Trask: Basque (WWW).
  9. S. Zarečnik: Slovnica gornjelužiške srbščine (WWW).
  10. Г. Б. Зубко, 1980: Фула-русско-французский словарь. Русский Язык, Москва.
  11. ???: Numeralia in linguis Slavoniae (WWW).

Podobne artykuły


16
komentarze: 12 | wyświetlenia: 969
15
komentarze: 21 | wyświetlenia: 1892
13
komentarze: 19 | wyświetlenia: 2203
13
komentarze: 35 | wyświetlenia: 2292
12
komentarze: 11 | wyświetlenia: 2924
12
komentarze: 3 | wyświetlenia: 849
10
komentarze: 0 | wyświetlenia: 1466
10
komentarze: 14 | wyświetlenia: 2753
10
komentarze: 2 | wyświetlenia: 1166
10
komentarze: 8 | wyświetlenia: 1152
9
komentarze: 5 | wyświetlenia: 1078
8
komentarze: 10 | wyświetlenia: 1461
8
komentarze: 25 | wyświetlenia: 2156
 
Autor
Artykuł

Powiązane tematy






Brak wiadomości


Dodaj swoją opinię
W trosce o jakość komentarzy wymagamy od użytkowników, aby zalogowali się przed dodaniem komentarza. Jeżeli nie posiadasz jeszcze swojego konta, zarejestruj się. To tylko chwila, a uzyskasz dostęp do dodatkowych możliwości!
 

© 2005-2016 grupa EIOBA. Wrocław, Polska