Login lub e-mail Hasło   

1000-hPa (tysiąchektopaskalowe) ciśnienie

W jaki sposób pisać poniższe zdania w skrócie?
Wyświetlenia: 1.161 Zamieszczono 12/11/2011

W życiu codziennym, w szkole w nauce i technice, posługujemy się liczbami i jednostkami, najczęściej fizycznymi. Pomiędzy liczbą a jednostką zwykle stawiamy spację (bez spacji opisujemy wartości m.in. w procentach i kąty w stopniach).

 

Na ogół piszemy:

zadłużenie 3,5 mln zł (trzy i pół miliona złotych), masa 100 kg (sto kilogramów), ciężar 100 kG (sto kilogramów-sił; na ogół pomijając drugi człon), podróż trwająca 4 mies. (cztery miesiące), 125 l. (sto dwadzieścia pięć lat) tradycji, co niekiedy jednak zapisujemy:

trzyipółmilionowe zadłużenie (przy założeniu, że domyślnie piszemy o złotych), stukilogramowa masa, stukilogramowy ciężar, czteromiesięczna podróż, studwudziestopięcioletnia tradycja.

Propozycja polega na usankcjonowaniu skróconych form ostatnich przykładów:

3,5-mln zadłużenie (przy założeniu, że domyślnie piszemy o złotych), 100-kg masa, 100-kG ciężar, 4-mies. podróż, 125-l. tradycja.

 

Proszę zwrócić uwagę na różnice w poniższych sparowanych frazach:

Wieczorami utrzymywało się ciśnienie 950 hPa (dziewięćset pięćdziesiąt hektopaskali).

Wieczorami utrzymywało się 950-hPa (dziewięćsetpięćdziesięciohektopaskalowe) ciśnienie.

 

Najczęściej produkowane są opakowania o pojemności 1 l (jednego litra).

Najczęściej produkowane są 1-l (jednolitrowe) opakowania.

 

Wymieniono wszystkie akumulatory o pojemności 75 Ah (siedemdziesięciu pięciu amperogodzin).

Wymieniono wszystkie 75-Ah (siedemdziesięciopięcioamperogodzinowe) akumulatory.

 

Wybito monetę o nominale 0,25 dol. (ćwierć dolara)

Wybito 0,25-dol. (ćwierćdolarową) monetę.

 

Zastosowano linkę o wytrzymalości 15 daN (piętnastu dekaniutonów).

Zastosowano 15-daN (piętnastodekaniutonową) linkę.

 

Zamówiono szperacze o światłości 10 Mcd (dziesięciu megakandeli).

Zamówiono 10-Mcd (dziesięciomegakandelowe) szperacze.

 

Zgubiono śruby o długości 25 mm (dwudziestu pięciu milimetrów).

Zgubiono 25-mm (dwudziestopięciomilimetrowe) śruby.

 

Zastosowano stal okrętową o wytrzymałości 235 MPa (dwustu trzydziestu pięciu megapaskali).

Zastosowano stal okrętową o 235-MPa (dwustutrzydziestopięciomegapaskalowej) wytrzymałości.

 

Promocja twardych dysków o pojemności 2,5 TB (dwa i pół terabajta).

Promocja 2,5-TB (dwuipółterabajtowych) twardych dysków.

 

Długość granicy (wszystkich granic lądowych i morskich) Polski wynosi 3511 km (trzy tysiące pięćset jedenaście kilometrów); mamy 3511 km (trzy tysiące pięćset jedenaście kilometrów) granic.

Polska ma 3511-km (trzytysiącepięćsetjedenastokilometrową) granicę; mamy 3511-km (trzytysiącepięćsetjedenastokilometrowe) granice.

 

Drugie frazy są dłuższe o 1-2 sylaby, jednak – podobnie jak pierwsze frazy – powinny mieć skrótowe wersje, które w niniejszym opracowaniu są proponowane.

 

I dalej, w proponowanej konwencji:

Jeden metr słupa wody daje (u swej podstawy) 10-kPa (dziesięciokilopaskalowe) ciśnienie.

Sygnały były powtarzane w 21-ns (dwudziestojednonanosekundowej) sekwencji.

Ponownie wygrała bieg na 250-yd (dwustupięćdziesięciojardowym) dystansie.

Radiostacja nadaje na 207,5-MHz (dwustusiedmioipółmegahercowej) częstotliwości.

Na każdej sztuce osiągnięto 66-gr (sześćdziesięciosześciogroszowe) oszczędności.

Sprzedano kilka ponad 100-ha (ponadstuhektarowych) gospodarstw.

Nie można osiągnąć -274-K (minus dwustusiedemdziesięcioczterokelwinowej) temperatury.

Z nieszczelnego naczynia wyciekł 5-mol (pięciomolowy) roztwór.

Podano 250-kcal (dwustupięćdziesięciokilokaloriową) potrawę.

Przeholowano 125-m (studwudziestometrowy) statek.

Z powodu awarii nie wyświetlono 1,5-h (półtoragodzinnego) filmu.

Trzeba liczyć się z 40-mln (czterdziestomilionowym) narodem.

Na morskim dnie wymieniono 782,5-km (siedemsetosiemdziesięciodwuipółkilometrowy) rurociąg.

Ta 27-s (dwudziestosiedmiosekundowa) reklama była rewelacyjna.

Uległ zniszczeniu 16-A (szesnastoamperowy) przekaźnik.

Skonstruowano szereg 5-MW(pięciomegawatowych) turbin.

Zaprojektowano nowoczesny10-kW (dziesięciokilowatowy) napęd.

Licznik wykazał 525-kWh (pięćsetdwudziestopięciokilowatogodzinowe) zużycie energii elektrycznej.

Zrobili 3247-zł (trzytysiącedwustuczterdziestosiedmiozłotowe) zakupy.

Opracowano aparaty z 6-Mpx (sześciomegapikselową) matrycą i 2,75-in (dwuipółićwierćcalowym) wyświetlaczem.

Sprzedam wysokotonowy 8-om (ośmioomowy), 100-W (stuwatowy) głośnik.

Dawka 5-Gy (pięciogrejowego), czyli 500-rad (pięćsetradowego), promieniowania zwykle kończy się śmiercią.

Z trasy wypadł bolid o 35-q (trzydziestopięciokwintalowej), czyli o 3,5-t (trzyipółtonowej), inaczej o 3500-kg (trzytysiącepięćsetkilogramowej) masie, zatem o 3,5-T (trzyipółtonowym; domyślnie: tona-siła), inaczej o 3500-kG, (trzytysiącepięćsetkilogramowym; domyślnie: kilogram-siła), czyli o 3500-kp (trzytysiącepięćsetkilopondowym) albo (w układzie SI w przybliżeniu) o 35-kN (trzydzistopięciokiloniutonowym) ciężarze.

Zdemontowano 130-KM (stutrzydziestokonny; domyślnie: konie mechaniczne) silnik.

Sprzedali 160-m2 (stusześćdziesięciometrowe; domyślnie: metry kwadratowe) mieszkanie.

Firma przyznała im 35-% (trzydziestopięcioprocentowy) rabat.

Zmniejszając ciśnienie można uzyskać wrzątek o temperaturze 40 st. C (czterdziestu stopni Celsjusza).

Albo wprowadzając jednostkę celsjusz = C (podobnie jak kelwin = K):

Zmniejszając ciśnienie można uzyskać wrzątek o temperaturze 40 C (czterdziestu celsjuszy).

Lub w proponowanej formie:

Zmniejszając ciśnienie można uzyskać 40-C (czterdziestocelsjuszowy) wrzątek.

 

Jeśli skrót nazwy jednostki jest zakończony kropką, to w proponowanej składni również byłaby zastosowana kropka:

Europejscy XIX-w. (dziewiętnastowieczni) robotnicy sporo stracili na znaczeniu po wynalezieniu maszyn o dużej wydajności.

Roboty drogowe zakończono z 6,5-mies. (sześcioipółmiesięcznym) opóźnieniem.

W szybach zamontowano 8-os. (ośmioosobowe) windy.

Niedawno wzniesiono 228-p. (dwustudwudziestoośmiopiętrowy) wieżowiec.

Wydano 58-str. (piećdziesięcioośmiostronicową) nowelę.

Pisarka stworzyła 12-t. (dwunastotomowe) dzieło.

Mechanicy wyremontowali 4-cyl. (czterocylindrowy) silnik.

Pożegnali się z 42-godz. (czterdziestodwugodzinnym) tygodniem pracy.

Z obiegu wycofano 100-rub. (sturublowe) banknoty.

Rozegrano 90-min.* (dziewięćdziesięciominutowy) mecz towarzyski.

 

Jak wskazują powyższe przykłady, poza obecnie stosowanym stylem zapisywania liczb i jednostek (składnia: liczba/spacja/jednostka albo liczba/brak spacji/jednostka), znalazłby zastosowanie proponowany styl (składnia: liczba/dywiz/jednostka).

 

Propozycja poszerzy paletę komunikacji językowej w piśmie na podstawie omówionych przykładów. Oczywiście, łatwiej jest opisywać tematy w sposób tradycyjny (właściwy danym technicznym lub finansowym), czyli liczba i (zwykle po spacji) jej miano, ale propozycja otwiera (po wpisaniu do słowników) dodatkowe i rozsądne możliwości tworzenia w naszym języku, stosując w piśmie rozmaite jednostki w skrócie. Również może zostać spopularyzowana w dyktandach z języka polskiego, w których występuje (o zgrozo!) zbyt wiele nibypolskich (albo całkowicie niepolskich) wyrazów.

Po powyższych rozważaniach proponuję

 

wpisać do słownika języka polskiego

składnię

liczba/dywiz/jednostka

obok obecnej składni

liczba/spacja (albo brak spacji)/jednostka.

 

 W bardziej złożonych przypadkach (np. znaczne kwoty pieniężne typu 10 000 zł, 2 000 000 dol.) proponowana składnia mogłaby mieć postać:

liczba/dywiz/skrót liczebnika/dywiz/jednostka,

gdzie skrót liczebnika = tys., mln, mld itd.

Przykłady:

O 10-tys.-zł (dziesięciotysiączłotowym) wynagrodzeniu mogli tylko pomarzyć.

Na mieszkanie wzięła 50-tys.- € (pięćdziesięciotysiąceurowy) kredyt.

W 2009 w Zimbabwe wycofano 100-bln-dol. (stubiliondolarowe) banknoty o nominale 100 000 000 000 000 dol., które w tym państwie (i w wielu innych, głównie anglojęzycznych, krajach) określane są jako 100-tln-dol. (stutryliondolarowe) wartości.

Istnieje wiele internetowych stron poświęconych polskim pieniądzom. Dobrze, że wysokonominałowe (inflacyjne) banknoty to już historia (odpukać!), ale szkoda, że obok opisu liczbowego oraz słownego (liczebniki główne), nie podano wszystkich wartości w omawianym ujęciu, bowiem istnieją trudności w określaniu znacznie wyższych nominałów niż tysiączłotowy (również w ujęciu potocznym: tysiączłotówka i co dalej?). Przecież mieliśmy (i są nadal u kolekcjonerów) banknoty 5 tys. zł, 10 tys. zł, 20 tys. zł, 50 tys. zł, 100 tys. zł, 200 tys. zł, 500 tys. zł, 1 mln zł, 2 mln zł.

Problem zresztą nie był wówczas (na przełomie osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia) zupełnie nowy, bowiem po odzyskaniu niepodległości (11 listopada 1918) zachowano marki polskie i wydano kolejne inflacyjne wartości (od 10 000 do 10 000 000 mkp), jednak trudno znaleźć w słownikach odpowiednie określenia tak wysokich nominałów.

Ponieważ omawiane zagadnienie jest ogólnoświatowe, przeto interesujące jest, w jaki sposób poradzili sobie słownikarze w innych językach, zwłaszcza słowiańskich...

* - słowniki sugerują skrót bez kropki (min)

Podobne artykuły


11
komentarze: 172 | wyświetlenia: 321
10
komentarze: 2 | wyświetlenia: 1000
10
komentarze: 14 | wyświetlenia: 1478
6
komentarze: 48 | wyświetlenia: 528
6
komentarze: 55 | wyświetlenia: 2052
5
komentarze: 62 | wyświetlenia: 893
124
komentarze: 52 | wyświetlenia: 141635
118
komentarze: 23 | wyświetlenia: 238808
91
komentarze: 20 | wyświetlenia: 110473
90
komentarze: 29 | wyświetlenia: 122023
 
Autor
Artykuł

Powiązane tematy






Brak wiadomości


Dodaj swoją opinię
W trosce o jakość komentarzy wymagamy od użytkowników, aby zalogowali się przed dodaniem komentarza. Jeżeli nie posiadasz jeszcze swojego konta, zarejestruj się. To tylko chwila, a uzyskasz dostęp do dodatkowych możliwości!
 

© 2005-2018 grupa EIOBA. Wrocław, Polska