Login lub e-mail Hasło   

A jednak Polacy, czasem jak gęsi

Jakiś czas temu podrzuciłem hasło, że większość Polaków nie zna swego języka. Nadszedł czas, by spróbować udowodnić tę opinię. Ciekaw jestem, czy bez podania znacz...
Wyświetlenia: 1.821 Zamieszczono 31/03/2013

Jakiś czas temu podrzuciłem hasło, że większość Polaków nie zna swego języka. Nadszedł czas, by spróbować udowodnić tę opinię. Ciekaw jestem, czy bez podania znaczeń wyrazów, wiedzielibyście o co chodzi. Spróbujecie?

A

adherent (z łac.) – zwolennik, stronnik

aglomeracja (z łac.) – zlepianie, łączenie cząstek w całość

alkierz (z niem.) – pokoik boczny, ciemny; bokówka

almaryja (stpol.) – skrzynia, szkatułka

anglezować (z fr.) – podnosić się w siodle w takt biegu konia

animowany (z łac.) – ożywiony, pobudzony

animozja (z łac.) – gwałtowna niechęć, zawiść

apanaże (z fr.) - dochody

ariergarda – straż tylna oddziału

bakarat (z fr) – hazardowa gra w karty

balwierz (z niem.) – golarz

basior (stpol.) – wilk, przewodnik stada

bastard (śr. łac.) – dziecko nieślubne, zwłaszcza w odniesieniu do potomka królewskiego

bełt (stpol.) – grot, strzała

berdysz (stpol.) – siekiera bojowa osadzona na stylisku, rodzaj halabardy

białka (stpol.) – białogłowa, kobieta

bisurman, bisurmanin (stpol.) – muzułmanin

blanki (z niem.) – zębate zwieńczenie murów, inaczej krenelaż

braniec (stpol.) – jeniec, pojmany

brankard (z fr.) – wagon bagażowy

breve (łac.) – krótkie pismo papieża o charakterze mniej uroczystym niż bulla

broniewik (ros.) – samochód pancerny

chąsa (z czes) – zgraja, motłoch, hałastra

chmiel (stpol.) - pijaństwo

chudoba (stpol.) – skromny dobytek, ubogie mienie, gospodarstwo

chyża (stpol.) – chata, dom

ciwun (z litew.) – włodarz, urzędnik ziemski, podstarości

czambuł (z tur.) – oddział, zagon tatarski

czekan (stpol.) – kij z młotkiem na końcu; rodzaj broni

czerniec (stpol.) – zakonnik w kościele greckim

czynownik (ros.) - urzędnik

degrengolada (z fr) – stoczenie się, upadek moralny lub majątkowy

delia (stpol.) – opończa, płaszcz

deńszczyk (ros.) - ordynans

dietariusz (z łac.) – pracownik wynagradzany od dnia pracy

doletni (stpol.) – liczący wiele lat, w dojrzałym wieku

donacje (z łac.) – darowizny, nadania

dośpiały (stpol.) – dojrzały

driakiew (stpol.) – lekarstwo

doufać (stpol.) – ufać

drużba (stpol.) – przyjaźń

drużynnik (stpol.) – towarzysz; żołnierz początkowo z rodowej drużyny, potem z oddziału wojskowego

dumy (stpol.) – myśl, marzenie

dur (stpol.) – odurzenie, omamienie

duszny (stpol.) – duchowy

dziedzina (stpol.) – własność ziemska, dziedzictwo

dziewka (stpol.) – panna

egocentryzm (z łac.) – tendencja do uważania siebie za ośrodek życia

ekscytacja (z łac.) – podniecenie, podrażnienie

ekskuza (z fr.) – tłumaczenie się, uniewinnianie

elukubracja (z łac.) – mierny utwór opracowany z mozołem, ale bez talentu

epistolografia (z łac.) – sztuka pisania listów

erem (z gr.) – samotnia; klasztor zakonników wiodących życie w odosobnieniu

esauł (tur.) – oficer kozacki

eschatologiczny (z gr.) – oparty na wierze w życie pozagrobowe

eszelon – wojskowa jednostka przewozowa (np. pociąg, kolumna samochodów), część kolumny marszowej

falanstery (z fr.) – wg utopijnego systemu Fouriera wielkie budowle, które mieli zamieszkiwać ludzie zrzeszeni na podstawie wspólnej pracy

farny (stpol) - parafialny

farucymer (niem.) – damy dworskie

fenniści, finieniści – członkowie tajnej ligi walczącej o wyzwolenie Irlandii

forszpan – zwiastun, podwoda

fracht (niem.) – wóz ładowny okryty płótnem do przewożenia towarów

frater (z łac.) – brat zakonny

furaż – pasza dla koni wojskowych

gałubczyk (ros.) – gołąbek

gawra (stpol.) – zimowisko niedźwiedzia

giaur (z tur.) – niewierny; u muzułmanów pogardliwe określenie wszystkich innowierców

giezło (stpol.) – płócienna koszula niewieścia

gomóły (stpol.) – szybki okrągłe oprawiane w ołów i wprawiane w okno

grawamina (z łac.) – nieprzyjemności, kłopoty

grododzierżca (stpol.) – kasztelan lub starosta grodowy

grodza (stpol.) – ogrodzenie

hak (stpol.) – podstęp, niebezpieczeństwo, ryzyko, zguba, fatalne położenie

haussa (z fr.) – zwyżka, podniesienie ceny

heraldyka – znajomość herbów, jakimi legitymowały się znakomite stare rody

hipokryzja (z gr.) – obłuda, udawanie

hreczanka – poduszka wypełniona słomą gryki

imienitszy (stpol.) – bogatszy, mający większą posiadłość ziemską; od imię – majątek, folwark

imponderabilia (n. łac.) – czynniki, których nie można przewidzieć, a które mogą mieć duże znaczenie

infamia (łac.) – utrata czci, zniesławienie, hańba

influencja (z wł.) - grypa

inkaust (z gr.) - atrament

inkwirent (z łac.) – urzędnik prowadzący śledztwo w sprawie karnej

inserat (z łac.) – ogłoszenie

inwitacja (z łac.) – zaproszenie

iście (stpol.) – prawdziwie, zaprawdę

izdbica (stpol.) – komora

jaka, jakla (stpol.) – kaftan, krótki spencer

jarko (stpol.) – jasno

jasyr (tatar.) – niewola tatarska

jątrew (stpol.) – bratowa; krewna

jaźwiec, jeźwiec (stpol.) – borsuk

Kaczmarek regimenty – pogardliwa nazwa nadana przez Niemców oddziałom rekrutującym się z ziem polskich, w których często występowało nazwisko Kaczmarek

kadecki rząd – rząd burżuazyjnego liberalnego stronnictwa konstytucyjnych demokratów działającego w Rosji w latach 1905-1917

kaduk (z łac.) – diabeł, zły duch

kalenica (stpol.) – deska na szczycie słomianego dachu podtrzymująca poszycie

kamerand (niem.) – towarzysz, kolega

kantor (z łac.) – śpiewak kościelny, przewodniczący w chórze w kościele ewangelickim lub synagodze

kanzon (stpol.) – pieśń, śpiew

kapica (stpol.) – hełm z osłoną na twarz

kapłon (stpol.) – kogut specjalnie tuczony

karabin igiełkowy – tak nazywano w 2. połowie XIX wieku karabin odtylcowy

karło (stpol.) – krzesło, tron

karmaniola – taniec z okresu rewolucji francuskiej połączony ze śpiewem

kazarma (ros.) – koszary

kitelek (stpol.) – koszula płócienna

kleć (stpol.) – uboga chata, klitka

kłodnik (stpol.) – zakuty w dyby za jakieś przewinienie

knecht (niem.) – pachoł, zwykły żołnierz

knezebekowska granica – granica proponowana w 1813 roku przez K.F. von dem Knesebecka. Przeforsowanie tej propozycji miało na celu przywrócenie Prusom ziem polskich utraconych w 1807 roku

kolec (stpol.) – pierścień

koliba (stpol.) – schronienie w górach, może to być szałas, szopa czy wgłębienie pod nawisem skalnym

kołpak (stpol.) – czapka spiczasta ze skóry lub futra

komora (stpol.) – myśliwskie: serce

komunik, komonnik (stpol.) – jeździec konny

koncerz (z czes.) – miecz prosty, długi i szeroki, używany przez konnicę

koneksja (z łac.) – powinowactwo, znajomość wpływowa

koneser (z fr.) – znawca

konfrater (śr. łac.) – członek bractwa religijnego lub świeckiego

konsjerżka (z fr.) – dozorczyni

koniowiązy – drążki do przywiązywania (na targu lub przed zajazdem) koni i bydła

konowod (ros.) – luzak

korab (stpol.) – okręt, statek

kornet (z franc.) – usztywniony czepiec kobiecy noszony w średniowieczu

kozera (z tur.) – powód, przyczyna

krom (stpol.) – prócz, oprócz

kropierz (z franc.) – okrycie na konia zbrojnego

kruża (stpol.) – dzban, czarka, kubek

krzywuła (stpol.) – róg lub w kształcie rogu instrument muzyczny

krzynów (stpol.) – misa

kuban (stpol.) – łapówka, napiwek, także rzeczowy podarunek

kukla (stpol.) – bochenek chleba

kuna (stpol.) – rodzaj kary publicznej; słup, do którego przykuwano skazanego

kunigas (lit.) – król, książę

kupia (stpol.) – towar

kurdyban (stpol.) – skóra tłoczona we wzory, ze złoceniami, wyrabiana w Kordobie

kureń – oddział kozaków zaporoskich pod wodzą atamana, stanowiący samodzielną jednostkę administracyjną

landgraf (niem.) – w średniowieczu tytuł naczelnika okręgu

lebo (stpol.) – albo

lekownik (stpol.) – znachor

liszka (stpol.) – lis

locha – samica dzika

luty (stpol.) – zły

łacno (stpol.) – łatwo

łęgi (stpol.) – łąki

łoktusza (stpol.) – obrus

łoński (stpol.) – zeszłoroczny

łub (stpol.) – kora, zwłaszcza lipowa, łyko

łuby (stpol.) – bagaże

łupież (stpol.) – skóry wyprawione, futra

łżywy (stpol.) – kłamliwy, fałszywy

mać (stpol.) – matka

majdan (stpol.) – plac publiczny, miejsce nie zabudowane

maładiec (ros.) - chwat

maneż – ujeżdżalnia koni

markocić się (stpol.) -martwić się, smucić, frapować

mecherzyna (stpol.) – błona z pęcherza, którą naciągano na okna

miatieżnik (ros.) - buntownik

mierzawiec (ros.) – nikczemnik, nędznik

mieryznek (stpol.) – koń roboczy

mierzwa (stpol.) – gnój, nawóz

miłka (stpol.) – ukochana

miłośnica (stpol.) – kochanka, nałożnica

mizerykordia (z śr. łac.) – łaskawy cios, stąd nazwa krótkiego sztyletu służącego do dobijania rannych

młaki (stpol.) – mokradła

młoducha (stpol.) – młoda dziewczyna, panna

mordownik (stpol.) – morderca

narodnicy – rosyjscy działacze ruchu demokratycznego (1870-1890) rekrutujący się spośród chłopów i drobnych wytwórców. Twórcami tego ruchu byli A.I. Hercen i N.G. Czernyszewski

narządzić (stpol.) – przygotować

narzec (stpol.) – nazwać

nielza (stpol.) – nie można

niemieszkale (stpol.) – rychło, bezzwłocznie

nienaźrzec (stpol.) - nienawidzieć

niewód – długa sieć rybacka, złożona z podłużnych skrzydeł bocznych i z matni

niezguła – niedołęga

ninie (stpol.) – obecnie

nowina (stpol.) – nowa rola uzyskana po wykarczowaniu lasu

obiata (stpol.) – ofiara

ochędożyć się (stpol.) – przystroić, ubrać się

orda (stpol.) – horda, tłum, tłuszcza, zgraja

otrok (stpol.) – wyrostek, młodzieniec

ożydle, ożedle (stpol.) – część odzienia okrywająca piersi mężczyzny

palatyn (z łac.) – najwyższy urzędnik w państwie, pierwszy po królu, podczas wojny naczelny wódz

panosza (stpol.) – zubożały włodyka, ale zachowujący nadal wszelkie przywileje

pastwa (stpol.) – pastwisko

patena (z gr.) – tacka, na której spoczywa hostia podczas mszy

pawęż (stpol.) – tarcza drewniana, obciągnięta twardą skórą, tarcza ochronna

pąć (stpol.) – pielgrzymka, podróż

pątlik (stpol.) – siatka na włosy, często naszywana kolorowymi koralikami

pątnik (stpol.) – pielgrzym, podróżnik

perturbacje (z łac.) – zakłócenia, zaburzenia

pfajfry (z niem.) – grający na piszczałkach

piekarnia (stpol.) – piec do gotowania strawy, kuchnia

płot (stpol.) – trawa

pobok (stpol.) – obok, z boku

pochutnica (stpol.) – kochanka, nierządnica

poczesny (stpol.) – okazały, znakomity, znaczny

podniebienie (stpol.) – baldachim

pohaniec (stpol.) – poganin

połon (stpol.) – jasyr, niewola

ponowa (stpol.) – świeżo spadły śnieg

postoły (stpol.) – łapcie, kurpie łykowe

pośpiać, pośpieć (stpol.) – pospieszyć, zdążyć

potraw (stpol.) – drugie sianokosy

powodować się (stpol.) – kierować sobą

praporszczyk (ros.) – chorąży

prawie (stpol.) – słusznie

propinacja (z łac.) – wyłączne prawo szlachty do produkcji i sprzedaży trunków w obrębie własnych dóbr

przecz (stpol.) – dlaczego

przetowłosa (stpol.) – z rozpuszczonymi włosami

przybaczać sobie (stpol.) – przypominać

przytomny (stpol.) – obecny

puginał, puinał (stpol.) – sztylet

rab, raba (stpol.) – niewolnik, niewolnica

rajsztula (z niem.) – ujeżdżalnia

rainy (stpol.) – swaty, oświadczyny

ranny (stpol.) – wczesny

rańtuszek (stpol.) – chustka na głowę

rataj (stpol.) – rolnik, oracz

refektarz – sala jadalna w klasztorze

reż (stpol.) – żyto

rodowity (stpol.) – pochodzący ze znakomitego rodu

rogoża (stpol.) – mata, plecionka z sitowia

rohatyna (stpol.) – włócznia do ciskania

rubież (stpol.) – granica, tereny przygraniczne

rybałt (stpol.) – kantor, śpiewak

rybitwa (stpol.) – rybak

rysią jechać (stpol.) – kłus, trucht w biegu konia

rządny (stpol.) – porządny, należyty

samowtór (stpol.) – we dwóch

siczownik – kozak zaporoski

sierdzity (stpol.) – gniewny, zły

sioło (stpol.) – wieś

skapieć (stpol.) – sczeznąć, zmarnieć

skatina (ros.) – bydlę

skomoroch (stpol.) – błazen, kuglarz

skot (stpol.) – bydło domowe

skórznie (stpol.) – buty

smerd, smard (stpol.) – prostak, nicpoń, gbur, plugawiec

socha (stpol.) – prymitywny pług drewniany

socjusz (z łac.) – towarzysz, sprzymierzeniec

sotnia – setka, tradycyjna jednostka wojsk kozackich

spyża, spiża (stpol.) – zapasy żywności, prowiant

sromota (stpol.) – wstyd, hańba

sromotać się (stpol.) – wstydzić się

stajanie (stpol.) – miara długości, około 100 kroków

stanek (stpol.) – kwatera, obóz

stargnieć (stpol.) – zesztywnieć, zdrętwieć

stęp (stpol.) – chód konia noga za nogą

stolec (stpol.) – tron

stradnik (stpol.) – biedak, golec

strój (stpol.) – wyciągać z jąder samca bobra

sulica (stpol.) – włócznia do ciskania, rohatyna

swadźba (stpol.) – wesele, gody małżeńskie

swadziebny (stpol.) – weselny

swa, swak (stpol.) – swojak

swodny (ros.) – złożony, ogólny, całkowity

symplak (z łac.) – prostak, człowiek nieokrzesany, naiwny

szczodrobliwy (stpol.) – hojny

szczyt (stpol.) – tarcza

szłom (stpol.) – hełm

szłyk (stpol.) – kołpak, czapka futrzana

szmargnąć (stpol.) – zaszemrać

sztundyści, sztudobaptyści – wielka sekta łącząca rozmaite tradycje protestanckie, założona w połowie XIX wieku przez pastora Karola BonokAmpfera w guberni charkowskiej. Sekta zyskała dużą popularność, szczególnie w południowej Rosji, dzięki głoszonej niezależności duchowej od władzy, pacyfizmu i tezom socjalistycznym związanym z wspólnotą majątkową członków sekty

szyszak (z węg.) – hełm bojowy stożkowy, zakończony ostrym szpicem

ścierciałka (stpol.) – ubogi szlachetka, panosza

śniat (stpol.) – pień, odziomek drzewa

świerzopa (stpol.) – klacz

telega, talaga (stpol.) – wóz na dwóch kołach

terem (stpol.) – pałac, mieszkanie

terlica (stpol.) – siodło

tram (stpol.) – belka

trefniś (stpol.) – komik, żartowniś

trunna (stpol.) – trumna

trzebień (stpol.) – eunuch; czasem pogardliwie o zakonnikach, duchownych

tułupy (stpol.) – krótkie kożuszki obcisłe

tyftyk (stpol.) – delikatna wełna

ubieżyszcze (ros.) – przytułek, kryjówka, schronienie

wadium (śr. łac.) – zastaw, suma składana dla dotrzymania warunków umowy

wagzał (ros.) – dworzec kolejowy

walkowany – lepiony z gliny

warza (stpol.) – jedzenie gotowane; potrawy

wąpie (stpol.) – wnętrzności

wdały (stpol.) – udany, piękny, ładny

wezykatoria – plaster naciągający używany jako środek leczniczy

wiedma (stpol.) – wiedźma

wiera (stpol.) – zaprawdę, prawdziwie, zaiste

wiernik (stpol.) – powiernik, ktoś zaufany

wierubny (stpol.) – prawdziwy

wieźdźba (stpol.) - wróżba

wiorstka – dawna rosyjska jednostka o długości równa 1066,78 m

wirydarz (stpol.) – czworoboczny dziedziniec w klasztorze lub zamku

włodarz (stpol.) – rządca, zarządca

włodyka (stpol.) – wojownik niższego stopnia, posiadający własność ziemską, ale nie mający herbu i zawołania. W czasie wojny (mieli własną zbroję i konia), służyli w pocztach królewskich lub możnowładców; podlegali sądom królewskim. Na Mazowszu znaczył tyle co szlachcic.

woda frappowana (z fr.) – woda chłodzona

woj (stpol.) – rycerz

wołaszki (stpol.) – woły

wycinek (stpol.) – prosię dzika

wyżenąć (stpol.) – wyrzucić, wygonić

Ugry (stpol.) – Węgry

zabaczyć (stpol.) - zapomnieć

zależność dominialna – zależność miasta od władzy dziedziców, szlachty

zamtuz – (z niem.) – dom schadzek

zaprzeć się (stpol.) – zamknąć się

zasadka (stpol.) - zasadzka

zaszczepka – haczyk lub skobel służący do zamykania od wewnątrz drzwi lub okien

zdech, do zdechu (stpol) – do upadłego, do ostatniego tchu

zdzierżyć (stpol.) – wytrzymać

zewłok (stpol.) – zwłoki

zimnica (stpol.) – gorączka

zjudzony (stpol.) – zakrwawiony

zmogły (stpol.) – zmordowany, zmęczony

zmonitowany (z łac.) – upomniany, ponaglony

źrzały (stpol.) – dojrzały

żałoby (stpol.) – skargi, zażalenia

żerca (stpol.) – kapłan, ofiarnik pogański

żupan (stpol.) – wojewoda, włodyka

żywina (stpol.) – zwierzęta domowe, inwentarz żywy

Podobne artykuły


10
komentarze: 1 | wyświetlenia: 224
10
komentarze: 1 | wyświetlenia: 1056
9
komentarze: 55 | wyświetlenia: 719
9
komentarze: 1 | wyświetlenia: 1311
9
komentarze: 14 | wyświetlenia: 716
9
komentarze: 25 | wyświetlenia: 2154
5
komentarze: 55 | wyświetlenia: 575
124
komentarze: 52 | wyświetlenia: 140623
117
komentarze: 23 | wyświetlenia: 233275
91
komentarze: 20 | wyświetlenia: 108447
89
komentarze: 29 | wyświetlenia: 121343
 
Autor
Artykuł

Powiązane tematy





  Hamilton,  31/03/2013

Anachronizmy zostawmy badaczom języka , historykom i gęsiom, natomiast unikanie zapożyczeń językowych (makaronizmów, rusycyzmów, germanizmów itp) to zaleta, a nie wada.

@Hamilton Starszy:
Brawo, Hamiltonie!

PS. A plusa jednak dam.



Dodaj swoją opinię
W trosce o jakość komentarzy wymagamy od użytkowników, aby zalogowali się przed dodaniem komentarza. Jeżeli nie posiadasz jeszcze swojego konta, zarejestruj się. To tylko chwila, a uzyskasz dostęp do dodatkowych możliwości!
 

© 2005-2018 grupa EIOBA. Wrocław, Polska