Login lub e-mail Hasło   

Heretyckie malowidło w Nysie

Szatan brał udział przy stwarzaniu świata? Dziwne malowidło, prawdopodobnie heretyckie.
Wyświetlenia: 593 Zamieszczono 06/03/2015

  Bóg Ojciec stwarza świat razem z szatanem. Taką scenę przedstawia pewne barokowe malowidło. Herezja czy wielka teologia?

Bóg Ojciec stwarza świat, mal. ścienne, A.F. i T.K. Schefflerowie,
kościół pw. śś. Piotra i Pawła w Nysie, fot. Marek Sikorski

  W należącym kiedyś do rycerskiego zakonu bożogrobców kościele pw. śś. Piotra i Pawła w Nysie znajdują się wielkiej klasy artystycznej barokowe malowidła ścienne. Jest to dzieło braci Feliksa Antoniego i Tomasza Krzysztofa Schefflerów, powstałe w 1730 roku, z fundacji m.in. biskupa wrocławskiego Franciszka Ludwika von Neuburg. Mamy tu do czynienia z olbrzymim malowidłem ściennym na sklepieniu nawy głównej świątyni dotyczącym historii i gloryfikacji Świętego Krzyża oraz z kilkunastoma malowidłami na sklepieniach kaplic bocznych i empor, których tematyka dotyczy różnorodnych alegorycznych i biblijnych odniesień mówiących o teologii Krzyża i nauce o zbawieniu przez ofiarę Jezusa Chrystusa.

Jednakże jedno z tych malowideł, znajdujące się w kaplicy zachodnio-północnej części kościoła, jest dziwne i nietypowe. Odbiega ono od powszechnych schematów artystycznych i religijnych. Chodzi tu o fresk na sklepieniu kaplicy bocznej, przedstawiający scenę Boga Ojca stwarzającego świat. Malowidło to ukazuje nam Boga Ojca w postaci człowieka w starszym wieku, z berłem w ręce, ubranego w długie, proste szaty. Boga Ojca przedstawiono w otoczeniu aniołów oraz Adama i Ewy. W dolnej części zaś ukazano kulę ziemską, którą oplata wąż trzymający w paszczy jabłko – symbol grzechu. Właśnie ten fragment malowidła wzbudza pewną kontrowersję. Biblia nic nie mówi o tym, że w momencie stworzenia świata obecny był diabeł, szatan, czy ktokolwiek z upadłych aniołów w postaci węża. Również Biblia nic nie mówi o tym, że zło było u początku aktu stworzenia.

  Z tego powodu obraz ten jest sprzeczny z literą Biblii. Sztuka sakralna przedstawiała w różnorodny sposób scenę stworzenia świata, ale zwykle zgodnie z Biblią. Tu natomiast mamy do czynienia z wizerunkiem, na którym przedstawiono stworzenie świata we współudziale z szatanem, czyli złem. W tym momencie dotykamy jednego z najtrudniejszych i niepojętych ludzkim umysłem problemów, a mianowicie współistnienia nieskończenie miłosiernego Boga i nieograniczonego niczym zła, czyli szatana. Jeśli przy stworzeniu świata obecny był szatan, czyli zło lub był on częścią stworzenia to mielibyśmy do czynienia z wizerunkiem bliskim idei dualizmu dobra i zła, czyli heretyckich poglądów opartych na manicheizmie.

Przykłady moich książek i innych publikacji zwartych
wydanych do 2014 roku

  To jednak nie możliwe, zwłaszcza, że idea ta, choć jedna z najstarszych w religii, nie była aktualna w czasach nowożytnych. Skąd pochodzi ten motyw stworzenia świata w obecności lub przy współudziale zła? Problem Boga i zła – nierozwiązywalny w dziedzinie metafizyki – sięga aż czasów starochrześcijańskiej filozofii św. Augustyna, który szukał pogodzenia tych sprzeczności. Zagadnienie to jest również ważne w teologii protestanckiej. Marcin Luter – wielki reformator chrześcijaństwa w komentarzu do Księgi Psalmów twierdził, że Bóg zanim stał się Bogiem musiał współistnieć ze złem, a jedynie pokonujący zło Jezus Chrystus jest objawieniem Prawdziwego Boga. W naszym przypadku trudno mówić o protestanckiej inspiracji, bo malowidła powstały w epoce kontrreformacji, czyli okresie zwalczania reformacji.

Marek Sikorski, Nysa. Zabytki i historia, Nysa 2011., s. 57-79.

 

   Jednak nie jest wykluczone, że mamy tu do czynienia z pewnymi, być może nie z bezpośrednimi, wpływami filozofii Gottfrieda Wilhelma Leibniza ((1646-1716)Teodycea. O dobroci Boga, wolności czlowieka i pochodzeniu zła. Dzieło to należało do najgłośniejszych traktatów filozoficznych pocz. XVIII wieku. Było ono jawną i celową reakcją na tezy postawione przez protestanckiego teologa i filozofa Piotra Bayle`a (1647-1706), który twierdził, że Opatrzność i zło nawzajem się wykluczają, bowiem jedno przeczy drugiemu, tzn. ogrom zła przeczy Bogu. Natomiast Leibniz twierdził, że świat nasz jest najdoskonalszy, bo bardziej doskonalszy być nie może, a istniejące w nim zło jest warunkiem zaistnienia dobra. Podobnie jest w teologii zbawienia, według której zło spowodowało konieczność objawienia się Mesjasza i Jego zbawczego dzieła. Obrazuje to wielkość Boga i celowe, bo ku zbawieniu człowieka, stworzenie takiego a nie innego świata. Chyba tylko w tym kontekście należy tłumaczyć treści religijne tego malowidła. Rozpoczyna ono bowiem cykl pozostałych malowideł przedstawiający aluzje i alegorie odnoszące się do Świętego Krzyża jako źródła zbawienia przez ofiarę męczeńską Mesjasza Jezusa Chrystusa. A cykl ten kończy się triumfalną gloryfikacją nauki o zbawczej mocy płynącej ze Świętego Krzyża – narzędzia pokonującego szatana, czyli zło.

dr Marek Sikorski

Opracowano na podstawie :

Marek Sikorski, Nysa. Skarby sztuki i osobliwości, Opole 1999, s. 57-68.

tenże, Nysa w kręgu zabytków i historii, Krapkowice 2010, s. 65-79.

tenże, Dziwne malowidło. Może heretyckie ?, „Opolskie Osobliwości. Historia,kultura, zabytki, muzea”,
Rocznik 1, 2012, s. 5-7.

tenże, Nysa.Zabytki i historia, Nysa 2011., s. 57-79.

tenże, Nysa zwana śląskim Rzymem, Nysa 2013, s. 20-23.

tenże, Nisa zvana sleskim Rim, Nysa 2013, s. 20-23.

tenże, Nysa.Mały przewodnik po zabytkach, Nysa 2014, s. 6.

tenże, Neisse. Kleiner Stadtführer Nysa 2014, s. 6.

Na temat autora i jego książek zob. :

www.marek-sikorski-autor.blog.pl

Na temat publikacji autora o Nysie zob.:

www.nysa-marek-sikorski.blog.pl

 

 

Podobne artykuły


10
komentarze: 2 | wyświetlenia: 674
10
komentarze: 55 | wyświetlenia: 1001
10
komentarze: 14 | wyświetlenia: 1091
10
komentarze: 1 | wyświetlenia: 1369
6
komentarze: 55 | wyświetlenia: 1045
5
komentarze: 60 | wyświetlenia: 530
124
komentarze: 52 | wyświetlenia: 141204
118
komentarze: 23 | wyświetlenia: 236251
91
komentarze: 20 | wyświetlenia: 109469
90
komentarze: 29 | wyświetlenia: 121725
 
Autor
Artykuł

Powiązane tematy





"Natomiast Leibniz twierdził, że świat nasz jest najdoskonalszy, bo bardziej doskonalszy być nie może, a istniejące w nim zło jest warunkiem zaistnienia dobra." - odpowiednik hinduskiego yin i yang?

Czy tematyka tego obrazu nie jest wyrazem istnienia wspólnej idei dobra i zła, łaczącej chcrześcijaństwo i hinduizm?

  lewi,  21/05/2015

Wymalowano wiele bajeczek i herezji, szczególnie w mrokach średniowiecza



Dodaj swoją opinię
W trosce o jakość komentarzy wymagamy od użytkowników, aby zalogowali się przed dodaniem komentarza. Jeżeli nie posiadasz jeszcze swojego konta, zarejestruj się. To tylko chwila, a uzyskasz dostęp do dodatkowych możliwości!
 

© 2005-2018 grupa EIOBA. Wrocław, Polska