Login lub e-mail Hasło   

Struktura komunistycznej dyktatury w PRL

Struktura komunistycznej dyktatury w PRL Okres komunistycznej okupacji Polski skrywa jeszcze wiele intrygujących tajemnic. Jedną z nich, pomimo badań historyków, jest...
Wyświetlenia: 409 Zamieszczono 14/04/2016

Struktura komunistycznej dyktatury w PRL

 

elityOkres komunistycznej okupacji Polski skrywa jeszcze wiele intrygujących tajemnic. Jedną z nich, pomimo badań historyków, jest kwestia tego jak w rzeczywistości wyglądała hierarchia władzy i zależności we władzach komunistycznych.

Dariusza Magiera, w artykule „Elity komunistyczne na prowincji polskiej w latach 1975–1989″ zamieszczonym w pracy „Elity komunistyczne w Polsce”, stwierdził, że „ustrój wewnętrzny PZPR wraz z nomenklaturą komunistyczną, mimo jasnego, zdawało by się, schematu organizacyjnego partii, czynił z niej bezkształtną, amorficzną masę, w której status i znaczenie danej osoby w hierarchii nie zależało od jej rzeczywistego stanowiska, lecz od wielu innych czynników niezależnych od machiny administracyjnej”. I dlatego rekonstrukcja rzeczywistej hierarchii w partii jest bardzo trudna.

Elita w rozumieniu socjologii władzy to „zbiór osób zajmujących kluczowe pozycje” w strukturze władzy. W PRL realna władza pozostawała właśnie w rękach takiej elity władzy, wąskiej grupy działaczy Polskiej Partii Robotniczej (od 1948 roku Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej).

Na początku komunistycznej okupacji fundamentem władzy komunistów była Armia Czerwona. Bez jej wsparcia, komunistyczna dyktatura, nie mająca żadnego zaplecza społecznego, nie była by zdolna do przejęcia władzy. Pierwszy krąg komunistycznych władz, zainstalowany przez sowietów po II wojnie światowej, przetrwał nienaruszony do 1970 roku, kiedy to ekipa Edwarda Gierka dokonała pierwszej szerokiej wymiany elit. Kolejna, duża wymiana elit nastąpiła w 1980 roku.

Władza PPR-PZPR nie była oparta na przepisach prawa, ale na praktyce totalitarnego państwa. Na praktykę tą składał się: monopol partii marksistowskiej, praktyka decydowania przez partie o najważniejszych posadach w administracji, upaństwowienie gospodarki, centralne planowanie w socjalistycznej gospodarce, aparat represji, masowa centralnie sterowana propaganda, lojalność szefów partii satelickich wobec PZPR (byli to zazwyczaj komuniści udający przedstawicieli innych nurtów politycznych – SD, SL/PSL, SP).

W skład elity władzy wchodzili członkowie Komitety Centralnego (który był liczny, nieczęsto się zbierał, trafiali do niego nominowani reprezentacji wszystkich środowisk w PZPR, i na jego forum okazywało się czy działacz zasłużył na dalszą karierę czy nie), Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej (zajmujące się kontrolą władz PZPR, zarządzane przez kilkunastoosobowe prezydium), oraz Centralnej Komisji Rewizyjnej. Przynależność do tych gremiów nie dawała zawsze realnej władzy, ale zapewniała prestiż i dostęp do niedostępnych na rynku dóbr. Od 1944 roku do 1970 w skład elity władzy PZPR wchodziła 507 osób, z tym, że realnie władzą dysponowało 200.

Najważniejsze było kierownictwo kierownictwa partii (od 1944 do 1970 – 50 osób, każdorazowo do 13 do 22 osób), które tylko zmieniały posady z jednych na drugie. Drugie w kolejności kierownictwo partii liczyło od 90 do 120 osób. Trzecie w hierarchii władzy były, podporządkowane kierownictwu partii, elity lokalne partii, państwa, bezpieczeństwa i wojska. Pozycja w elicie zależała nie od formalnej funkcji, ale od nieoficjalnych powiązań z kierownictwem partii.

Nie wiadomo jaki był stopień samodzielności władz lokalnych PZPR. Historykom udało się tylko ustalić, że kadry lokalne PPR i PZPR pochodziły z kadr Komunistycznej Partii Robotniczej Polski, Komunistycznej Partii Polski, Komunistycznej Partii Zachodniej Białorusi i Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy. Podobne korzenie miało kierownictwo partii satelickich ZSL i SD. Kierownictwo partii satelickich miało w życiorysach również udział w partiach ludowych tworzonych przez ruch komunistyczny w II RP, i partiach jakie w ramach walki z faszyzmem były przez komunistów przed II wojną światową infiltrowane.

Podobnie, jak fasadowa była nominalna struktura partii, tak fasadowe były i instytucje państwa. Sejm PRL realnie nie miał władzy. Prawo zgaszania kandydatów miały tylko organizacje polityczne i społeczne. Przepisy nie odzwierciedlały tego, że to PPR i PZPR decydował jakie istnieją organizacje, kto stoi na ich czele, jakich i jakiej ilości kandydatów zgłaszają, i jak w ostateczności wyglądają listy. Pierwsze wybory do Sejmu komuniści sfałszowali. Kolejne na podstawie konstytucji z 1952 roku były już od początku ustawione. Zapisy gwarantujące polityczną poprawność kandydatów pojawiały się jednak wraz z zbliżającym się ostatecznym kryzysem gospodarki socjalistycznej. Od 1976 zapisano w przepisach, że program organizacji zgłaszających kandydatów, musi być zgodny z programem Frontu Jedności Narodu, a od 1985 roku z programem Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego (organizacje nie miały nic wspólnego ze swoimi nazwami, były tylko komunistycznym narzędziem).

Realnie w PRL funkcjonowała tylko jedna lista wyborcza (choć przepisy pozwalały na rejestracje kilku). Wszystkie organizacje, realnie posłuszne PZPR, startowały tylko z jednej listy. PZPR decydował o składzie komisji wyborczych, o tym kto znajduje się na listach (choć formalnie robił to FJN i PRON, to PZPR decydowała nawet o tym kogo wystawić może ZSL, SD, PAX). Służba Bezpieczeństwa dbała by na listach nie znalazł się nikt zagrażający systemowi, wszelcy podejrzani o samodzielność kandydaci byli usuwani z list przez SB.

W 1980 roku nielegalna Konfederacja Polski Niepodległej postanowiła przetestować system. KPN próbował zgodnie z ordynacją zarejestrować listy, władze do tego nie dopuściły, i prześladowały działaczy KPN za tą inicjatywę. Potwierdziło to tylko powszechną opinie Polaków, że wybory do sejmu nie mają znaczenia, są tylko szopką. W III RP działacze komunistyczni są tak bezczelni, że pouczają Polaków o tym czym jest demokracja i szacunek dla prawa, choć całe swe życie spędzili czerpiąc dochody z braku demokracji i bezprawia PRL.

Podobne artykuły


17
komentarze: 71 | wyświetlenia: 2177
16
komentarze: 15 | wyświetlenia: 1211
14
komentarze: 15 | wyświetlenia: 1062
14
komentarze: 2 | wyświetlenia: 1117
13
komentarze: 5 | wyświetlenia: 527
13
komentarze: 53 | wyświetlenia: 789
11
komentarze: 92 | wyświetlenia: 640
11
komentarze: 70 | wyświetlenia: 675
11
komentarze: 37 | wyświetlenia: 486
11
komentarze: 34 | wyświetlenia: 977
11
komentarze: 137 | wyświetlenia: 617
 
Autor
Dodał do zasobów: milord36
Artykuł

Powiązane tematy





Lipski, tę strukturę opisz na przykładzie Pagartu, albo lepiej wklej jakieś opracowanie, bo się możesz zaklinowad w klawiaturze.



Dodaj swoją opinię
W trosce o jakość komentarzy wymagamy od użytkowników, aby zalogowali się przed dodaniem komentarza. Jeżeli nie posiadasz jeszcze swojego konta, zarejestruj się. To tylko chwila, a uzyskasz dostęp do dodatkowych możliwości!
 

© 2005-2018 grupa EIOBA. Wrocław, Polska