Anna Janicka-Galant: Jest Pani z wykształcenia filologiem i muzykiem, z zawodu wykładowcą i tłumaczem. Właścicielką Centrum Języków Romańskich w Łodzi z filią w Roquefort w Południowej Francji. Skąd wziął się pomysł na założenie takiego Centrum?
Żaneta Bagińska-Cornily: Myślę, że z potrzeby. Nie było takiego miejsca, które by oferowało poznanie nie tylko języka, ale i kultury. Nazwałam to miejsce “centrum”, bo nie jest to tylko szkoła językowa ucząca wymowy, gramatyki i słownictwa, ale także środowisko gdzie w pełni można zanurzyć się w kulturę danego regionu. Poza zajęciami można poczytać, pouczyć się, obejrzeć filmy w oryginalnej wersji językowej. Są spotkania z obcokrajowcami. Są wymiany kulturowe i wieczorki tematyczne. W tym roku w maju zorganizowaliśmy Konkursu Wiedzy o Portugalii “Gdzie ziemia się kończy i morze zaczyna…” a w lipcu współorganizowaliśmy VIII Międzynarodowy Festiwal Kultury Hiszpańskojęzycznej “Viva Flamenco”
Skąd u Pani zainteresowanie językami romańskimi?
Nie umiem odpowiedzieć na to pytanie. Od zawsze, od dziecka, może z zamiłowania do muzyki… W wieku 6 lat grałam na skrzypcach, tańczyłam także w balecie, który jest przecież bardzo francuski. W muzyce wszystko opiera się na języku włoskim. Określenia rytmu, tempa, określenia w partyturach. Może ta styczność od małego dziecka z muzyką spowodowała zaciekawienie językiem?
Spędziła Pani kilka lat we Francji i rok we Włoszech?
Nadal utrzymuję częste kontakty, bywam kilkanaście razy w roku we Francji i we Włoszech. Ze względu na pracę są to krótkie pobyty. Zanim założyłam szkołę, przez sześć lat mieszkałam we Francji. Po romanistyce w Łodzi studiowałam w Paryżu na Sorbonie, a potem pracowałam na południu Francji. We Florencji spędziłam rok.
Melodyka języka francuskiego a włoskiego?
Jeden i drugi należą do bardzo melodyjnych, ale jest to zupełnie inna melodyka i intonacja.
Przejdźmy do kulinariów. Spróbujmy to oddać w potrawie. Co będzie nam przypominał język włoski a co francuski?
Jedna i druga kuchnia, to wiadomo najlepsze kuchnie świata. Dieta śródziemnomorska. Niby używają tych samych produktów, ale obróbka jest zupełnie inna. Kuchnia francuska jest naprawdę bardzo wyrafinowana.
Czy to na język też się przekłada?
Francuskie połączenia kulinarne i językowe są bardziej skomplikowane i złożone niż włoskie. Włosi nawet używając tych samych produktów serwują je w sposób prostszy i bardziej naturalny. A przy tym są one ucztą dla podniebienia. Tak samo dosłowny i naturalny jest ten język w wymowie i w czytaniu - tak jak widzimy tak czytamy. Oczywiście z małymi wyjątkami. Czyli kuchnia włoska podaje nam dany składnik najczęściej w jego naturalnej postaci. Natomiast we Francji te połączenia są przeróżne, czas trwania przygotowań znacznie się wydłuża.
Wyszedł nam smak języka?
Wyszedł nam smak języka… (śmiech)
Kontynuujmy. Jaka potrawa będzie francuska a jaka włoska? Żeby pasowało do języka…
Francuski porównałabym do typowo południowej potrawy, która nazywa się bouillabaisse, czyli dania składającego się z wielu gatunków ryb. Niby to zupa, niby to ryby w potrawce - dostajemy mały talerzyk a w nim całe morze. Francuzi nie dopuszczają jakiejkolwiek zamiany któregoś ze składników. Musi być ten sam skład i te same proporcje.
I te akcenty… (śmiech)
I te akcenty! Musi być ten sam rytm i ten sam odpowiedni czas. Ten melanż jest naprawdę dość znaczący.
Natomiast przy języku włoskim… szukam jakiegoś porównania. Nie chcę przytaczać różnego typu makaronów, pizzy - to wszyscy znają. Myślę o daniu, które jest mało znane w Polsce. Francuzi podają mało dań przygotowanych z warzyw, a Włosi mają tego naprawdę bardzo dużo i w prostej postaci np. bakłażany zapiekane wyłącznie z parmezanem. To naprawdę jest coś wspaniałego, a są to przecież proste składniki podane w czystej postaci.
Sylwetka preferowana w różnych krajach romańskich? Wiadomo Francuzki są najbardziej szczupłe…
Być może to kwestia genetyki? Jednak nie generalizując, rzeczywiście Francuzki są szczupłe, chociaż z przyjemnością i ze znawstwem korzystają z dobrej kuchni. Lubią jeść a posiłki są ważną częścią ich życia towarzyskiego i prywatnego. Może dlatego, że poza określonymi godzinami posiłków się nie “pojada”? Mówi się także o kilku sekretach: nie wychodzą z domu bez śniadania, ale lekkiego i nie bardzo obfitego, piją wodę w dużych ilościach, jedzą różnorodnie i mnóstwo sałat, stosują zioła ułatwiające trawienie. Wyśmienite dania jedzą bardzo powoli, długo, zwykle w towarzystwie. Dodatkowo potrawy popijają ułatwiającym trawienie winem. My też będziemy organizować takie spotkania we współpracy z Restauracją Costa del Mar i degustować wina w ramach nauki języka i kursów gastronomicznych :)
Większość Francuzek je wszystko, od wspaniałych serów, owoców morza po pyszne ciasta. Cieszą się jedzeniem nie myśląc o diecie. Kobietom, które się odchudzają, zdarza się przejadać, kiedy na diecie nie są. Francuzki jedzą, co chcą, ciesząc się smakiem, swobodą i życiem, a nie mając na punkcie diety obsesji - nie tyją. Warto to od nich przejąć.
A te okrąglejsze kobiety? Gdzie są podziwiane?
Umiłowanie okrągłości obserwujemy we Włoszech i Hiszpanii. W krainie Rubensa jest wielu wielbicieli “puszystości”. Jest to w dużej mierze uwarunkowane kulturowo, trybem życia i dietetycznie. W hiszpańskiej kuchni króluje fasola, groch i przyprawy zaostrzające apetyt. Hiszpanie w 2007 rozpoczęli pracę nad raportem dotyczącym kobiecych sylwetek w ich kraju. Dookreślili, że są kobiety o kształtach walca (zbliżony obwód piersi, talii i bioder), klepsydry (podobny rozmiar piersi i bioder, wcięcie w talii) i dzwonu (obwód bioder szerszy niż piersi i talii). U nas to się nazywa: kolumna, gitara i gruszka…
We Włoszech dieta nie należy do najlżejszych (duże porcje makaronu i zawiesistych sosów, posypanych serem), ale rzadko cierpi się tam na niestrawność. Sekret gotowania tkwi w dużej ilości ziół, które są dodawane do przygotowywanych potraw. Najważniejszym jest oregano, które ułatwia trawienie.
Będziemy organizować hiszpańskie spotkania kulinarne właśnie z restauracją Costa del Mare - tam będzie można poczuć ten nasz “smak języka” a także skosztować potraw przygotowanych przez hiszpańskiego kucharza. Planujemy też takie spotkania z językiem i kuchnią włoską.
Gdzie ma jechać “puszysta” władająca językami romańskimi na wakacje, by czuć się komfortowo?
Dobrze będzie się czuła we Włoszech, Hiszpanii, w krajach Ameryki Południowej, gdzie jest używany zarówno język hiszpański jak i portugalski.. Może też pojechać do Afryki - w wielu krajach postkolonialnych łatwiej się porozumieć po francusku niż po angielsku. Dlatego dla puszystych polecam naukę języka hiszpańskiego, portugalskiego i, z myślą o odwiedzinach Afryki, także francuskiego.
Rozmawiamy w nowym, przestronnym Centrum przy al. Kościuszki 39. Jest ciekawa stylizacja, kończone ogromne ścienne malowidło, wiele sal w różnym kształcie a także sala z lustrami. Intrygują mnie te lustra…
W porozumiewaniu się ważny jest także język ciała. W sali z lustrami możemy ćwiczyć specyficzną gestykulację tak ważną np. dla Włochów. Język gestów jest ważnym elementem kulturowym ułatwiającym bycie zrozumianym. Uczymy jaki gest jest ważny w jakim regionie. W niej też odbywały się warsztaty flamenco podczas VIII Międzynarodowego Festiwalu Kultury Hiszpańskojęzycznej “Viva Flamenco”.
Sala przydaje się także w zajęciach dla dzieci od lat 3-ch, którym oferujemy rozmaite formy nauki języka w połączeniu z tańcem, muzyką, plastyką, warsztatami stylizacji i charakteryzacji czy sportem.
Jaka nauka jest atrakcyjna i skuteczna?
Taka, w której uczymy się aktywizując wszystkie zmysły. Zarówno wzrok, słuch, smak, dotyk, węch i oczywiście intuicję. Bazujemy na skojarzeniach opartych na wszystkich zmysłach. Wytwarzamy sytuacje charakterystyczne i jak najbardziej symulujące realia danego kraju.
Co oferuje Centrum?
Nauczanie języków romańskich od podstaw do biegłego władania na wszystkich poziomach - francuskiego, włoskiego, hiszpańskiego, portugalskiego, rumuńskiego, a także łaciny, która ma swoich miłośników. Zarówno języka codziennego, jak i języka standardowego, oficjalnego, administracyjnego.
Instytucjom oferujemy kursy grupowe dla pracowników firm i kadry. Wykonujemy tłumaczenia pośrednicząc w korespondencji handlowej czy oficjalnej między firmami polskimi i tymi z danego kraju. Ważnym elementem naszej działalności jest także współpraca kulturowa i wymiana osób uczących się. Mamy swoją filię w Roquefort oraz współpracujemy ze szkołami w innych państwach.
Pasje i marzenia?
Pasja? Uczenie jest moją pasją. Pasją jest także muzyka.
Moim marzeniem jest napisanie podręcznych wskazówek do tego, jak się uczyć. Po tylu latach pracy widzę jakie są problemy, kłopoty i potrzeby. Z zawodowych marzeń chciałabym, aby Centrum Języków Romańskich się dalej rozwijało, żeby trafiali tu ludzie, którzy chcą nauczyć się dobrze języka i poznać kulturę z nim związaną. Ludzie, którzy chcą poznać język praktyczny, a nie tylko książkowy. Chcę rozwinąć pewne innowacyjne działania dające słuchaczom możliwość rozwoju zarówno językowego, jak i kulturowego. Chciałabym, aby każdy mógł w nim znaleźć własne miejsce.
Z Żanetą Bagińską-Cornily rozmawiała Anna Janicka-Galant inicjując cykl artykułów o kulturze i językach krajów romańskich.