Lokaty terminowe to z całą pewnością najprostsze formy lokowania wolnych środków finansowych. Ogólne zasady jak funkcjonuje lokata terminowa zna niemal każdy. Początek lat 90-tych zapoczątkował rozwój rynku lokat terminowych i sprawił, iż obecnie mamy ich różne rodzaje. Dlatego warto znać podstawowe informacje na ich temat, tak aby potrafić samodzielnie określić, która lokata terminowa będzie dla nas najlepsza.
Systematyczny spadek stóp procentowych w okresie styczeÅ„ 2005 r. – luty 2006 r. z 6,5% do 4% zmniejszyÅ‚ w znacznym stopniu atrakcyjność lokat. Pomimo tego, jak wynika z danych ZwiÄ…zku Banków Polskich, na koniec 2005 r. Polacy posiadali blisko 8 mln lokat terminowych. To ponad 4 razy wiÄ™cej niż jest posiadaczy jednostek TFI. Co bardziej konserwatywni klienci, chcÄ…cy jednak pozostać przy tej formie oszczÄ™dzania, mogÄ… liczyć na 3-3,5% w skali roku. PorównujÄ…c ten wynik z wynikami funduszy inwestycyjnych, z których najlepsze daÅ‚y zarobić ponad 30% (fundusze akcji), lokaty wypadajÄ… bardzo sÅ‚abo.
Jeśli jednak mamy wolną gotówkę i nie chcemy bądź nie potrafimy inwestować poprzez TFI lub na Giełdzie Papierów Wartościowych, możemy się zdecydować na założenie lokaty.
Generalnie lokaty możemy podzielić według:
1. Okresu ich trwania.
Najpopularniejsze są lokaty: miesięczna, kwartalna, półroczna i roczna. Występują jednak okresy bardzo krótkie np. 1 tygodniowe lub nawet 1 dniowe tzw. O/N (over night) lub bardzo długie 5-10 letnie.
2. Stopy procentowej:
- stała - stosowana przy krótkich terminach daje pewność, że nie ulegnie zmianie w czasie trwania lokaty,
- zmienna – zależna od zmian stóp procentowych NBP, może ulec zmianie w trakcie trwania lokaty,
- progresywna – oprocentowanie roÅ›nie wraz z kwotÄ… oraz dÅ‚ugoÅ›ciÄ… lokaty,
Na im dłuższy okres zdeponujemy środki, tym wyższe otrzymamy oprocentowanie. Podobnie jest z kwotą lokaty, im wyższa tym lepsze oprocentowanie możemy otrzymać,
- progowa - choć nie wystÄ™puje oficjalnie – możemy jÄ… spotkać w niektórych bankach. ZasadÄ™ takiego naliczania tego oprocentowania wyjaÅ›niÄ™ później.
3. Sposobu naliczania (kapitalizacji) odsetek.
- codziennie (over night), tygodniowo, miesięcznie, kwartalnie...
W ostatnich latach pojawiły się bardzo zaawansowane lokaty, których oprocentowanie może być uzależnione np. od zmian kursów walut (lokaty dwuwalutowe) lub zależne od zmian wartości indeksów giełd światowych.
Lokaty dwuwalutowe to oferta dla klientów posiadajÄ…cych minimum ok. 20 tys. zÅ‚otych (taki jest wymóg banków) lub ich równowartość w walucie. Zysk z takiej lokaty może być znacznie wyższy niż z klasycznej lokaty, ale musimy być Å›wiadomi ryzyka kursowego. ZakÅ‚adamy lokatÄ™ wedÅ‚ug kursu X, a zamykamy wedÅ‚ug kursu Y. Od banku otrzymujemy stopÄ™ procentowÄ… skÅ‚adajÄ…cÄ… siÄ™ z dwóch części – stopy procentowej lokaty oraz tzw. premii za podjÄ™te ryzyko. W praktyce oznacza to, że możemy liczyć na dwukrotnie wyższe oprocentowanie niż to tradycyjne na lokacie walutowej.
Gdzie jest zatem ryzyko? Ryzyko tkwi w kursie waluty jaki będzie w dniu jej wygaśnięcia. Jeśli założymy np. roczną lokatę w USD po kursie 3,2 zł, a po roku kurs wyniesie 3 zł, wartość naszych aktywów zmaleje.
W momencie przewalutowania na złotówki dostaniemy mniej niż wpłaciliśmy. Oczywiście dostaniemy uzgodnione odsetki, które będą wyższe niż z tradycyjnej lokaty, to jednak mogą one nie pokryć strat wynikających z niższego kursu dolara. W takiej sytuacji rozwiązaniem jest pozostanie przy dolarach. Innym minusem tego typu lokat są niemiłe dla klienta konsekwencje z tytułu przedterminowego zerwania lokaty. Otrzymamy wówczas jedynie oprocentowanie awista dla danej waluty.
Dotkliwa bessa na GieÅ‚dzie Papierów WartoÅ›ciowych z lat 2000 – 2002 spowodowaÅ‚a znaczny odpÅ‚yw inwestorów z rynku. Osoby te rozpoczęły poszukiwania innych form lokowania oszczÄ™dnoÅ›ci. CieszÄ…ce siÄ™ dużym zainteresowaniem papiery emitowane przez Skarb PaÅ„stwa – obligacje i bony skarbowe w wyniku dziaÅ‚aÅ„ Rady Polityki Pieniężnej (RPP) staÅ‚y siÄ™ mniej rentowne. W odpowiedzi na potrzeby klientów instytucje finansowe: banki, fundusze inwestycyjne i towarzystwa ubezpieczeniowe, stworzyÅ‚y nowy produkt finansowy -
lokatÄ™ gwarantowanÄ….
Jej założeniem jest gwarantowana wysokość oprocentowania wraz z możliwością osiągnięcia dodatkowych zysków ze wzrostu cen akcji na giełdach światowych. Od tych ostatnich uzależnione jest, czy inwestor zarobi jedynie gwarantowaną kwotę czy więcej.
Lokaty gwarantowane w odróżnieniu od najczęściej spotykanych majÄ… dÅ‚uższy okres trwania. Okres lokaty gwarantowanej wynosi zazwyczaj od 2 do 5 lat, a tradycyjnej do 2 lat. Banki uzależniajÄ… swoje oprocentowanie lokat od zmian wartoÅ›ci indeksów najwiÄ™kszych gieÅ‚d Å›wiatowych. BZ WBK uzależniÅ‚ swoje oprocentowanie od zmian FTSE Eurotop 100, Citibank – Dow Jones Global Titans, Kredyt Bank - Dow Jones Eurostoxx 50, Standard & Poor’s 500 i Nikkei 225, Pekao SA natomiast od Standard & Poor’s 500. Pewnym minusem tego typu lokat jest możliwość ich zakÅ‚adania tylko w Å›ciÅ›le okreÅ›lonych przez bank terminach. Zwykle bank wyznacza okres 2-4 tygodni, podczas których można zaÅ‚ożyć takÄ… lokatÄ™. Również kwota lokat gwarantowanych jest znacznie wyższa niż tradycyjnych np. 5 tys. zÅ‚ wobec 500 zÅ‚ w przypadku klasycznych lokat.
Co warto wiedzieć nim założymy lokatę?
Deponując pieniądze na lokacie należy zwrócić uwagę nie tylko na wysokość oprocentowania, ale również na to, czy jest ono stałe czy zmienne oraz na sposób kapitalizacji odsetek. Generalnie im częstsza kapitalizacja, tym lepiej np. na koniec każdego miesiąca, zamiast na koniec okresu trwania lokaty. Takie rozwiązanie jest o tyle lepsze, że po każdym miesiącu otrzymujemy odsetki, które możemy wypłacić lub dalej lokować. Powstaje w ten sposób procent składany (odsetki dodane do kwoty lokaty procentują dalej).
Istotny jest również fakt, iż przy krótkich okresach lokaty pieniÄ…dze sÄ… Å‚atwo dostÄ™pne. OdrÄ™bnÄ… kwestiÄ… jest sprawdzenie czy oprocentowaniu podlega caÅ‚a kwota i czy jest ono takie samo dla caÅ‚ej lokaty czy tzw. „progowe”. W praktyce może siÄ™ okazać, iż rzeczywista stopa procentowa może być niższa niż podaje bank. Niektóre banki stosujÄ… takÄ… formÄ™ reklamy i podajÄ… maksymalnÄ… wysokość oprocentowania. Im wyższa jest kwota lokaty, tym wyższe jest oprocentowanie, ale tylko dla danego przedziaÅ‚u – progu kwotowego.
Przykład progowego oprocentowania lokaty
Saldo do 1000 PL
oprocentowanie 0%
od 1001 do 4999,99
oprocentowanie 3 %
od 5000 do 9999.99
oprocentowanie 3,25 %
od 10000 i więcej
oprocentowanie 3,50 %
Taka struktura oprocentowania pokazuje jednoznacznie, że przed założeniem lokaty należy uważnie przyjrzeć się sposobowi naliczania odsetek i nie dać się zwieść ulotkom informacyjnym typu: oprocentowanie aż do 3,5% *- gwiazdka oznacza zazwyczaj maksymalną stopę procentową dla danej lokaty.
Plusy lokat:
- niewielki kapitał potrzebny do otwarcia lokaty np. 1000 zł,- pewny, ściśle określony zysk,
- brak potrzeby śledzenia sytuacji rynkowej i czynników mogących mieć znaczny wpływ na zmianę wartości lokaty.
Minusy lokat:
- zamrożenie kapitału na czas trwania lokaty,
- utrata znacznej części odsetek w przypadku zerwania jej przed terminem,
- stosunkowo niski zysk w porównaniu z innymi bardziej zaawansowanymi formami inwestowania.