Być może słyszałeś już określenie "
Burza Mózgów" (ang. brainstorming). CzÄ™sto tego pojÄ™cia używa siÄ™ w miejscu i czasie gdzie zbierze siÄ™ kilka osób do debatowania nad jakÄ…Å› ideÄ… do rozwiniÄ™cia. Ile w tym sÅ‚usznoÅ›ci, a ile pochopnego okreÅ›lenia, zależy od spotkania, a dokÅ‚adniej zachowania pewnych reguÅ‚ w trakcie jego trwania.
Pojecie Burza Mózgów zostaÅ‚o wprowadzone przez Alexa Osbourna, może nazwisko nic nie mówi, ale w każdym razie dziaÅ‚kÄ… którÄ… siÄ™ ten pan zajmowaÅ‚ byÅ‚a reklama (w wieku 19 lat byÅ‚ wiceprezesem jednej z wiÄ™kszych agencji reklamowych BBDO). Metoda ta narodziÅ‚a siÄ™ okoÅ‚o roku 1935, co nie znaczy, że pewne formy burzy mózgów nie byÅ‚y wczeÅ›niej praktykowane. Niektóre źródÅ‚a podajÄ… że coÅ› na ksztaÅ‚t burzy mózgów wykorzystywano w Azji ponad 3000 lat temu! Jednak dopiero w XX wieku idea brainstormingu zostaÅ‚a szerzej opracowana i opisana.
Podstawowe reguÅ‚y i zasady burzy mózgów.
Zanim dalej przejdziemy należało by sobie zadać pytanie...
- Czy warto siÄ™ ograniczać zasadami? W przypadku burzy mózgów bardzo Å‚atwo o niepowodzenie, wystarczy choćby np. jedno sÅ‚owo krytyki skierowane do emocjonalnej osoby i już po zabawie. Zasady poniżej przedstawione to dziesiÄ…tki lat doÅ›wiadczeÅ„ wielu ludzi, z których można byÅ‚o utworzyć dość ogólne wnioski, wspierajÄ…ce skuteczność tego narzÄ™dzia. Nie ma ich wiele bo ich zadaniem nie jest podanie "gotowca", ale pewnych idei dziaÅ‚ania.
Celem burzy mózgów jest wymyÅ›lenie jak najwiÄ™kszej iloÅ›ci rozwiÄ…zaÅ„ do postawionego problemu, który to problem najlepiej postawić w formie pytania. W jego formuÅ‚owaniu należy uwzglÄ™dnić przede wszystkim dwie rzeczy.
Po pierwsze precyzyjne jasne sformuÅ‚owanie np. "Jak podwoić ilość czytelników Gazetki Kreatywnej w ciÄ…gu maksimum 60 dni?", zamiast "Jak zwiÄ™kszyć ilość czytelników gazetki?".
Z drugiej zaÅ› strony postawione pytanie nie powinno być zbytnio ograniczajÄ…ce. Należy pamiÄ™tać im bardziej by byÅ‚o szczegóÅ‚owe, tym twórcy pomysÅ‚ów muszÄ… siÄ™ bardziej ograniczać np. "Jak w 60 dni, wykorzystujÄ…c fora internetowe nakÅ‚onić 1000 nowych osób do prenumeraty Gazetki Kreatywnej?" Im bardziej pytanie szczegóÅ‚owe, tym bardziej nasuwa pewne upatrzone przez osobÄ™ zadajÄ…cÄ… pytanie rozwiÄ…zanie, a tego nie chcemy. Nie jest zadaniem burzy mózgów dojÅ›cie do istniejacych rozwiÄ…zaÅ„, ale generacja nowych.
ZespóÅ‚ - jak już wspomniaÅ‚em burza mózgów grupowe rozwiÄ…zywanie problemów, tak wiÄ™c potrzebna jest grupa ludzi.
- Co to maja być za ludzie? ZespóÅ‚ powinien być jak najbardziej zróżnicowany, pÅ‚eć, wiek, zawód, stanowisko itd. Niektórzy uważajÄ… nawet, że do fazy twórczej nie powinno siÄ™ brać specjalistów z dziedziny, w której jest umieszczone zadanie. Laik w danej dziedzinie nie myÅ›li kategoriami poprzednich rozwiÄ…zaÅ„, bo ich po prostu nie zna, stÄ…d Å‚atwiej mu wygenerować nowe idee. Podobnie uwagi można zastosować do osób mÅ‚odych, którzy z powodu braku wiÄ™kszego doÅ›wiadczenia mniej wiedzÄ… o ograniczeniach i barierach potrzebnych do realizacji, w zwiÄ…zku z czym Å‚atwiej im generować inne rozwiÄ…zania.
Ważne jest również by ludzie w zespole nie czuli do siebie wzajemnie uprzedzeÅ„, ani też obaw. Można zastosować kilka ćwiczeÅ„ zwanych lodoÅ‚amaczami.
Zobacz przykładowe Gazetka Kreatywna "Kilka zabaw z problemem"), zachęcać do aktywności. Dawać nowy trop gdy grupa zbytnio zagłębi się w jednym aspekcie problemu itd. Powstrzymywać grupę od ocen i krytyki już powstałych rozwiązań. Gdy zdecydujemy się na jedna osobę prowadzącą musimy pamiętać, że entuzjazm całej grupy będzie właśnie od niej zależeć!
ProwadzÄ…cy niesie również ze sobÄ… pewne zagrożenie, niektórzy nawet twierdzÄ…, że sam nie powinien generować pomysÅ‚ów by przypadkiem nie zdominować grupy.
Opóźniona ocena - nie wolno w jakikolwiek sposób oceniać żadnego pomysÅ‚u w fazie ich generowania, ani mówić że coÅ› jest dobre ani że coÅ› jest zÅ‚e. Nie trzeba również wyjaÅ›niać pomysÅ‚ów (z reguÅ‚y proÅ›by o wyjaÅ›nienie sÄ… tylko po to by coÅ› udowodnić).
Wszystkie pomysÅ‚y poprostu zapisywać, to jedyne co napewno trzeba z nimi robić. Można, ale nie trzeba na podstawie poprzednich pomysÅ‚ów łączÄ…c, zmieniajÄ…c, poszerzajÄ…c, udoskonalajÄ…c generować nowe.
Jak już wczeÅ›niej wspomniaÅ‚em celem fazy twórczej jest zapisanie jak najwiÄ™kszej iloÅ›ci pomysÅ‚ów, nawet tych najbardziej szalonych i gÅ‚upich. Dlatego też należy siÄ™ powstrzymać z jakÄ…kolwiek ocenÄ… tak, by żadna osoba nie obawiaÅ‚a siÄ™ "powiedzenia gÅ‚upstwa". W praktyce ciężkie jest to do wykonania można np. posÅ‚użyć siÄ™ narzÄ™dziem "na biedne dzieci", czyli postawić na Å›rodku skarbonkÄ™ i za każdÄ… próbÄ™ krytyki kazać osobie, która popeÅ‚niÅ‚a to wykroczenie wrzucić monetÄ™ na biedne dzieci.
Owocem powyższych dziaÅ‚aÅ„ powinna być jak najdÅ‚uższa lista pomysÅ‚ów, (dobrze jest je ponumerować). Jeszcze raz powtórzÄ™: "ważna jest ilość, a nie jakość!" Ile te dziaÅ‚ania majÄ… trwać i ile tych pomysÅ‚ów ma być? OczywiÅ›cie zależy, od czasu nastroju entuzjazmu grupy...
Teraz czas na ocenÄ™ i wybór najlepszych rozwiÄ…zaÅ„, czy też połączenie kilku w jedno, jest kilka metod oceny pomysÅ‚ów, bÄ™dzie o nich mowa w kolejnych numerach gazetki.
Jeżeli tylko mamy czas dobrze jest wybrać kilka najlepszych rozwiÄ…zaÅ„ i pozostawić wybrane pomysÅ‚y uczestnikom burzy mózgów do inkubacji. Wypisać je na kartce, powiesić w widocznym miejscu, lub poprosić by każdy postawiÅ‚ w widocznym miejscu u siebie w domu. Pozostawić takÄ… sytuacjÄ™, bez wyboru konkretnego rozwiÄ…zania na kilka dni, po czym ponownie siÄ™ umówić by wspólnie wybrać najlepsze z nich.
Inkubacja nie sÅ‚uży tylko i wyłącznie do oceny, w czasie inkubacji mogÄ… powstać caÅ‚kiem nowe pomysÅ‚y, można jÄ… traktować jako nisko kosztowÄ… wstÄ™pnÄ… fazÄ™ wprowadzenia pomysÅ‚ów w życie. PomysÅ‚y już zaczynajÄ… żyć, co prawda tylko wirtualnie w gÅ‚owach ich twórców, ale dopiero teraz sÄ… widoczne pewne ich aspekty wczeÅ›niej nie zauważalne.
Teraz też każdy z czÅ‚onków grupy ma chwile dla siebie, chwile na zastanowienie. Może znaleźć siÄ™ w miejscu i czasie gdy najlepiej mu siÄ™ myÅ›li, Einstein np. twierdziÅ‚ że najlepiej mu siÄ™ myÅ›li pod prysznicem, inni sÅ‚uchajÄ… muzyki czy też myÅ›lÄ… przy zasypianiu.
Na koniec po kilku dniach inkubacji ponowne spotkanie, dyskusja nad rozwiÄ…zaniami i w miarÄ™ możliwoÅ›ci wybór jednego.
Jeszcze raz w skrócie, caÅ‚a burza mózgów:
- Różnorodna grupa, ważne by czÅ‚onkowie nie czuli wzajemnych do siebie uprzedzeÅ„, pomagajÄ… lodoÅ‚amacze.
- Generowanie pomysÅ‚ów pod okiem prowadzÄ…cego, zero krytyki i ocen.
- Ważna ilość pomysÅ‚ów, a nie ich jakość.
- Pomysły można modyfikować, rozwijać łączyć.
- Ocena, wybór kilku rozwiÄ…zaÅ„.
- Inkubacja.
- Ostateczne spotkanie i wybór jednego rozwiÄ…zania.
Oczywiście rzecz jasna decyzja czy trzymać się tego schematu zależy od sytuacji.
Brainlining
Na koniec chciaÅ‚em CiÄ™ zaprosić na moje forum: Forum Kreatywne, gdzie prowadzÄ™ pewien rodzaj burzy mózgów, nie jest to dokÅ‚adnie to samo, co tu opisaÅ‚em. Internet daje trochÄ™ inne warunki, lecz równie dobre, a kto wie może nawet lepsze. Na forum kilka opisanych tu zasad możesz zastosować w praktyce. Zapraszam.
Tomek Urban, wiÄ™cej o burzy mózgów dowiesz siÄ™ z Gazetki Kreatywnej