Wątroba jest narządem ważącym około 1,5kg i jest największym gruczołem w organizmie. Okryta jest błoną surowiczą. Wątroba dzieli się na cztery płaty: płat prawy – największy, płat lewy – mniejszy, płat ogoniasty i płat czworoboczny. Płaty dzielą się z kolei na segmenty: płat prawy na segment przedni i tylny, płat lewy na segment przyśrodkowy i segment boczny a segmenty na zraziki wątroby.
Zrazik jest najmniejszą jednostką morfologiczno-czynnościową wątroby. Wątroba leży w podżebrzu prawym, w okolicy nadbrzusznej i podżebrzu lewym. Wątroba jest jednym z nielicznych narządów, które ze względu na pełnione funkcje mają dwa rodzaje unaczynienia:
- czynnościowe
- odżywcze
Unaczynienie czynnościowe jest utworzone przez żyłę wrotną. Jest związane z przechodzeniem do wątroby wchłoniętych w jelicie składników. Zadaniem unaczynienia odżywczego jest odżywianie komórek wątroby biorących udział w rozlicznych jej funkcjach.
Wątroba jest największym gruczołem zewnątrzwydzielniczym i wewnątrzwydzielniczym. Zbudowana jest z komórek miąższowych, czyli z hepatocytów (85%) oraz z komórek śródbłonkowych (15%). Oba te rodzaje komórek różnią się od siebie funkcją. Hepatocyty to komórki o szerokich możliwościach metabolicznych m.in. gromadzą glikogen i uwalniają glukozę do krwi. Wytwarzają żółć, przeprowadzają procesy detoksykacji. Komórki śródbłonkowe wyściełają zatoki żylne wątroby i są komórkami żernymi. Wychwytują z krwi fragmenty komórek, rozpadające się krwinki czerwone oraz pośredniczą w wymianie składników pomiędzy krwią przepływającą przez zatoki a hepatocytami.
Funkcje wątroby:
- filtruje związki znajdujące się we krwi.
- gruczoł wewnątrzwydzielniczy
- gruczoł wewnątrzwydzielniczy
- magazynuje szereg związków
- jako producent żółci bierze udział w trawieniu
- dzięki kwasom żółciowym zachodzi proces emulgacji tłuszczów (rozbicie dużych cząstek tłuszczów)
przez co zwiększa się powierzchnia oddziaływania enzymów – lipazy jelitowej.
-wątroba uczestniczy w mechanizmach obronnych ustroju, magazynuje witaminy A,D,B12 i niektóre ważne pierwiastki, np. żelazo.
- bierze udział w tworzeniu krwi, jej czynnym magazynowaniu i procesach krzepnięcia
- jako narząd o najwyższej temperaturze odgrywa rolę w termoregulacji.
Krew która dopływa do wątroby to w 80% krew z żyły wrotnej i w 20% krew z tętnicy wątrobowej. Wątroba zatrzymuje niektóre składniki np.: monosacharydy, wolne kwasy tłuszczowe i aminokwasy. Z wątroby wychodzą także naczynia limfatyczne oraz przewód żółciowy.