Artykuł jest tłumaczeniem tekstu The Fallacy of DRM autorstwa Tima Jacksona. Publikujemy go za wiedzą i zgodą autora oryginału. Fałszywe rozumowanie DRM
Bez wzglÄ™du na to, czy jesteÅ› zaawansowanym technicznie użytkownikiem komputera, czy też nie, ostatnio sÅ‚yszysz wokóÅ‚ siebie dużo na temat DRM, czyli zarzÄ…dzania prawami (eufemizm na restrykcje) cyfrowymi, znanego też jako IRM ("I" od informacji). Czasem wspomina siÄ™ o tym wyraźnie, innym razem jest ukryte w cechach oprogramowania, które bÄ™dzie twierdzić, że potrafi ograniczyć sposób, w jaki ktoÅ› inny bÄ™dzie używaÅ‚ danych, które mu daÅ‚eÅ›. DRM jest na przykÅ‚ad częściÄ… pakietu Microsoft Office 2003. Ale dlaczego powinno CiÄ™ to obchodzić? W tym artykule postaram siÄ™ podsumować i krótko wyjaÅ›nić czym jest DRM, jakie sÄ… z nim problemy i dlaczego NIE POWINIENEÅš siÄ™ na ten system zgadzać.
Czym jest DRM/IRM?
DRM (lub IRM jak Microsoft nazwaÅ‚ to w Office 2003 - bez różnicy) jest ogólnym okreÅ›leniem na mechanizm, który umożliwia komuÅ› umieszczenie arbitralnych restrykcji na noÅ›niku cyfrowym. ZawartoÅ›ciÄ… noÅ›nika może być cokolwiek, od nagrania dźwiÄ™kowego/muzycznego do dokumentu tekstowego. Na przykÅ‚ad dostawca DRM twierdzi, że muzyk używajÄ…cy DRM może sprzedawać nagrania w "niekopiowalnej" postaci cyfrowej. Podobnie, poprzez DRM, twórca dokumentu przed rozpoczÄ™ciem jego dystrybucji w cyfrowej formie może naÅ‚ożyć na niego ograniczenia takie jak np.: "nie możesz tego wydrukować" lub "możesz przeglÄ…dać ten dokument tylko 5 razy". Zapytasz pewnie, w czym tkwi problem? Pozornie niektóre z zakÅ‚adanych celów DRM wydajÄ… siÄ™ brzmieć sensownie, np. chronienie dokumentów poufnych przed rozpowszechnianiem. JeÅ›li jednak uważniej zastanowisz siÄ™ nad konsekwencjami, zorientujesz siÄ™, że jest to nie tylko bÅ‚Ä™dna u podstaw, ale również przerażajÄ…ca technologia. JeÅ›li zostanie zaakceptowana i użyta na masowÄ… skalÄ™, dogÅ‚Ä™bnie dotknie spoÅ‚ecznoÅ›ci, które opierajÄ… siÄ™ gÅ‚ównie na cyfrowej komunikacji.
- Wyobraź sobie książkÄ™, której strony zostanÄ… na staÅ‚e sklejone po tym jak jÄ… przeczytasz.
- Wyobraź sobie dokument, który ulegnie samozniszczeniu, jak w filmie Mission Impossible, jeÅ›li spróbujesz opuÅ›cić pomieszczenie.
- Wyobraź sobie telefony, które dziaÅ‚ajÄ… tylko wtedy, gdy obaj rozmówcy majÄ… ten sam typ i model aparatu.
Brzmi niedorzecznie? To tylko Å‚agodny przedsmak tego, w jaki sposób DRM może CiÄ™ dotknąć.
"Trusted Computing"?
Sprzedaż DRM i pokrewnych technologii, przy nacisku sprzedawców na opiniÄ™ publicznÄ…, odbywa siÄ™ pod sztandarem inicjatyw eufemistycznie nazywanych "trusted computing", których DRM jest częściÄ… i dziÄ™ki którym Twój komputer bÄ™dzie rzekomo bardziej godny zaufania i bezpieczniejszy. Jak na ironiÄ™ prawdziwe jest odwrotne twierdzenie. DRM odbiera Ci kontrolÄ™ nad Twoim komputerem i przekazuje jÄ… firmom trzecim. Jak powiedziaÅ‚ Richard Stallman w swoim artykule pt.
"Czy możesz ufać swojemu komputerowi?" (ang.):
WiÄ™kszoÅ›ci ludzi uważa, że ich komputery powinny być posÅ‚uszne im, a nie komuÅ› innemu. Zgodnie z planem zwanym "trusted computing" wielkie korporacje medialne (wÅ‚Ä…czajÄ…c w to wytwórnie filmowe i nagraniowe) wraz z firmami komputerowymi, jak Microsoft i Intel, planujÄ… uczynić Twój komputer posÅ‚uszny im, nie Tobie.
"Trusted computing" oznacza tak naprawdÄ™, że firmy trzecie (np. wytwórnie filmowe i nagraniowe) zyskajÄ… pewność, że Twój komputer nie zrobi rzeczy, których nie chcÄ…, żeby robiÅ‚. Firmy opracowujÄ…ce niektóre rodzaje DRM i zwiÄ…zany z DRM sprzÄ™t/oprogramowanie twierdzÄ…, że DRM jest w zasadzie nieszkodliwe i neutralne, i że jest caÅ‚kowicie dobrowolne. Faktycznie istnieje kilka potencjalnie nieszkodliwych zastosowaÅ„ DRM, ale w rzeczywistoÅ›ci w DRM chodzi tylko o przejÄ™cie kontroli nad Twoim wÅ‚asnym komputerem i jeÅ›li zostanie ono zaakceptowane, bÄ™dzie dobrowolne w takim samym stopniu, w jakim dobrowolne jest posiadanie konta bankowego - możesz go nie posiadać, ale we wspóÅ‚czesnym spoÅ‚eczeÅ„stwie nie bÄ™dziesz mógÅ‚ bez niego zrobić wielu rzeczy.
Przenośność przegrywa, niekompatybilność rządzi
PrzenoÅ›ność zawsze byÅ‚a problemem w komputerowym Å›wiecie. Przez dekady ludzie używajÄ…cy różnych typów systemów komputerowych musieli pokonywać przeszkody, by wymieniać dokumenty i inne dane. Jest to spowodowane brakiem ogólnie przyjÄ™tych standardów. Wcale jednak tak być nie musi. Ostatnimi laty wraz ze wzrostem znaczenia Internetu i sieci WWW, zostaÅ‚y podjÄ™te kroki w kierunku uzyskania przenoÅ›noÅ›ci. Internet po prostu nie mógÅ‚by istnieć bez przenoÅ›noÅ›ci, która jest kluczem do jego sukcesu. Wspólne standardy komunikacji oznaczajÄ…, że istniejÄ… różnorodne programy sieciowe, które porozumiewajÄ… siÄ™ miÄ™dzy sobÄ… w przejrzysty sposób - wÅ‚aÅ›nie tak, jak powinno być. WysyÅ‚asz komuÅ› e-mail i on może go odczytać, nawet jeÅ›li używa kompletnie innego rodzaju sprzÄ™tu i oprogramowania. Podobnie, możesz przeglÄ…dać tÄ™ stronÄ™ w jednej z tysiÄ…ca przeglÄ…darek, z których o wielu nawet nie sÅ‚yszaÅ‚eÅ› (Opera, Mozilla, Netscape, Internet Explorer, Konqueror…). MógÅ‚byÅ› nawet napisać wÅ‚asnÄ… przeglÄ…darkÄ™, jeÅ›libyÅ› poczuÅ‚ taka potrzebÄ™. Tak samo, nie ma znaczenia, czy używasz Linuksa, Windowsa, MacOS-a, AmigaOS-a, Solarisa, BeOS-a czy jakiegokolwiek innego systemu operacyjnego, a wszystko dlatego, że istniejÄ… uzgodnione standardy przechowywania, przesyÅ‚ania i odczytywania strony internetowej. ProtokoÅ‚y i standardy sÄ… jÄ™zykiem komputerowej przenoÅ›noÅ›ci. Gdyby każdy posÅ‚ugiwaÅ‚ siÄ™ wÅ‚asnÄ… mowÄ…, nikt by siÄ™ nie mógÅ‚ porozumieć z resztÄ…. DRM jest Å›miertelnym zagrożeniem dla komputerowej przenoÅ›noÅ›ci. Opiera siÄ™ ono na niejawnym oprogramowaniu i formatach ("jÄ™zykach"), które mogÄ… być odczytane jedynie przez "uprawnione" oprogramowanie, co oznacza, że musisz użyć (i czÄ™sto za nie zapÅ‚acić) tego samego oprogramowania jakiego używa dostarczyciel dokumentu/e-maila/innego pliku, nawet jeÅ›li go nie chcesz, ani nie potrzebujesz. A może dojść do tego, że nie bÄ™dziesz w stanie uruchomić niezbÄ™dnego oprogramowania na swoim komputerze. W takich przypadkach możesz oczekiwać, że oprogramowanie zdoÅ‚a obejść problemy (np. Å‚amiÄ…c DRM), tak jak to siÄ™ dziaÅ‚o w przeszÅ‚oÅ›ci z niekompatybilnymi formatami plików itp. Jest to z pewnoÅ›ciÄ… technicznie wykonalne. Ale po co to robić, skoro to strata zasobów, które mogÅ‚yby być lepiej wykorzystane do sprawienia, by nasze komputery lepiej dla nas pracowaÅ‚y. Jednak ta sama grupa, która promuje DRM, po cichu wywiera naciski na prawodawstwo, by jeszcze bardziej rozszerzyć wpÅ‚ywy swojego oligopolu poprzez zakazanie ludziom tworzenia kompatybilnego oprogramowania - ustawy Digital Millennium Copyright Act (DMCA) w Ameryce i
EU Copyright Directive (EUCD) w Europie. Te drakońskie prawa uczynią
nielegalnym pisanie programów wymierzonych przeciw DRM. Innymi sÅ‚owy, zostaniesz postawiony przed wyborem miÄ™dzy caÅ‚kowitym brakiem dostÄ™pu do treÅ›ci zabezpieczonej DRM a przymusowym zaakceptowaniem niepotrzebnego i wybrakowanego oprogramowania, które tÄ… treść obsÅ‚uguje.
Pozwolenie firmom na ustanawianie prawa
DRM pozwala firmom i innym twórcom roÅ›cić sobie prawa, które im nie przysÅ‚ugujÄ…. Na przykÅ‚ad, zgodnie z prawem autorskim obowiÄ…zujÄ…cym w wiÄ™kszoÅ›ci paÅ„stw, wolno Ci skorzystać z fragmentów chronionych materiaÅ‚ów (jak muzyka, książki, filmy itp.) w celu recenzji. Gdy jednak te materiaÅ‚y sÄ… chronione przez DRM, osoby trzecie (jak np. twórca dzieÅ‚a) mogÄ… zapobiec skorzystaniu z tego prawa. A dziÄ™ki wyżej wymienionym ustawom, które wsparli monopoliÅ›ci Å›wiata IT, istnieje spore prawdopodobieÅ„stwo, że zostaniesz uznany za przestÄ™pcÄ™ próbujÄ…c wyegzekwować prawo do korzystania z materiaÅ‚ów chronionych w celu recenzji. A zatem udaÅ‚o im siÄ™ wymusić stosowanie ich wÅ‚asnych praw, które staÅ‚y siÄ™ nadrzÄ™dne do naszych (i tak w przypadku praw autorskich skierowanych przeciwko konsumentowi).
Groźne konsekwencje
Istnieje prawie nieskoÅ„czona liczba przykrych, niezamierzonych konsekwencji DRM i nie ma wÄ…tpliwoÅ›ci, że wraz z upÅ‚ywem czasu dużo nowych wyjdzie na jaw - ale wtedy bÄ™dzie już za późno. MogÄ™ tu jedynie delikatnie poruszyć ten temat. Na przykÅ‚ad, zagÅ‚Ä™biajÄ…c siÄ™ w poruszony powyżej wÄ…tek niszczenia dokumentów, konsekwencje oszustw sÄ… okropne i - w kontekÅ›cie Enronu i podobnych spraw - niemal niewyobrażalne. Wyobraź sobie pracÄ™ dla oszukaÅ„czej firmy - jesteÅ› w posiadaniu dowodu, że kradnÄ… miliony funtów, bÄ…dź nielegalnie produkujÄ… broÅ„. Ale jedynym dowodem jest wewnÄ™trzny dokument. JeÅ›li ten dokument jest chroniony przed kopiowaniem, drukowaniem i rozsyÅ‚aniem przez DRM, co możesz zrobić? A co z elektronicznymi gazetami zabezpieczonymi przez DRM? W Å›wiecie poÅ‚Ä…czonym w sieć prawdziwie orwellowska wizja (jak ta przedstawiona w książce "Rok 1984") faÅ‚szowania historii mogÅ‚aby siÄ™ speÅ‚nić. DRM mógÅ‚by pozwolić autorowi na zmianÄ™ dokumentu i elektroniczne zniszczenie pozostaÅ‚ych kopii, gdziekolwiek na Å›wiecie by siÄ™ nie znajdowaÅ‚y. Czy to tylko przesadzona paranoja? Nie, to jest
rzeczywistość i jest możliwa teraz - jedyną przeszkodą jest fakt, że DRM nie jest - na razie - powszechny.
Czynnik sprzętowy
UÅ›wiadomiwszy sobie, że dopóki użytkownicy bÄ™dÄ… posiadali kontrolÄ™ nad swoimi komputerami, bÄ™dzie można zÅ‚amać lub obejść DRM (nawet przy zniechÄ™cajÄ…cym do tego prawie), orÄ™downicy DRM we wspóÅ‚pracy z producentami sprzÄ™tu, takimi jak Intel, majÄ… nadziejÄ™ na poÅ‚Ä…czenie tajnego oprogramowania ze specjalnym sprzÄ™tem wbudowanym w komputer, tak aby wyprodukować rozwiÄ…zanie "nie do zÅ‚amania", które odbierze użytkownikom prawo do wpÅ‚ywania na pracÄ™ ich komputera, przynajmniej jeÅ›li chcÄ… używać DRM. WiÄ™cej informacji można znaleźć na
FAQ dotyczÄ…cym TCPA/Palladium.
FaÅ‚szywe rozumowanie DRM: techniczne rozwiÄ…zania spoÅ‚ecznych problemów
PodsumowujÄ…c, DRM podejmuje próbÄ™ rozwiÄ…zania zbioru domniemanych problemów (które, jeÅ›li nawet rzeczywiÅ›cie istniejÄ…, sÄ… problemami spoÅ‚ecznymi) poprzez technologiÄ™. Jakby tego byÅ‚o maÅ‚o, tworzy podstawy do historycznie bezprecedensowego paÅ„stwa policyjnego, gdzie nawet codzienne czynnoÅ›ci staja siÄ™ przedmiotem elektronicznych ograniczeÅ„ i nadzoru. DRM zmusza spoÅ‚eczeÅ„stwo do dokonania jasnego wyboru. DRM może zostać przechytrzone. Aby mogÅ‚o dziaÅ‚ać musi być usankcjonowane prawnie i muszÄ… być ponoszone tego konsekwencje. Nawet jeÅ›li miaÅ‚oby to oznaczać niewinnych ludzi, którzy zostaliby uwiÄ™zieni jedynie za napisanie programu umożliwiajÄ…cego im przeczytanie książki lub odsÅ‚uchanie utworu muzycznego. Bezkarne byÅ‚yby przestÄ™pstwa popeÅ‚niane przez korporacje, gdyż dowody mogÅ‚yby być natychmiastowo niszczone lub nie mogÅ‚yby opuÅ›cić okreÅ›lonego otoczenia. Mamy prosty wybór i Ty masz prosty wybór dotyczÄ…cy wsparcia DRM lub nie. Czy warto zapÅ‚acić tÄ™ cenÄ™?
Co można zrobić?
DRM niestety już tu jest. Jest dość prawdopodobne, że masz w komputerze aplikacje wspóÅ‚pracujÄ…ce z DRM (choć możesz sobie nie zdawać z tego sprawy). Wciąż jednak możesz powstrzymać najwiÄ™ksze zagrożenia pÅ‚ynÄ…ce z
DRM poprzez podjÄ™cie Å›wiadomej decyzji o nieakceptowaniu go - ani w życiu prywatnym, ani zawodowym. Tu jest kilka rzeczy które możesz zrobić:
- Nie kupuj, ani nie instaluj oprogramowania wspóÅ‚pracujÄ…cego z DRM.
- Nie kupuj materiaÅ‚ów (takich jak muzyka, filmy, e-booki itp.) zabezpieczonych przez DRM. Nie chcesz wybrakowanego produktu, wiÄ™c go nie akceptuj. Domagaj siÄ™, aby zaopatrywano CiÄ™ w produkty o otwartym formacie, które dajÄ… wolność użytkowania w sposób, który odpowiada Tobie, a nie sprzedawcy.
- Kiedy ktoÅ› pierwszy wysyÅ‚a Ci (lub proponuje wysÅ‚anie) dokument, e-mail czy inny plik, który da siÄ™ otworzyć jedynie przez oprogramowanie wspierajÄ…ce DRM, odmów przyjÄ™cia. WyjaÅ›nij uprzejmie sytuacjÄ™ i gdy nadawca nie ufa Ci na tyle, by wysÅ‚ać Ci plik w niezastrzeżonym formacie, niech Ci go w ogóle nie wysyÅ‚a.
- Przede wszystkim nie pozwól na zmuszenie CiÄ™ do przyjÄ™cia DRM.
Tłumaczenie: jaroslaff (oryginał na wiki wraz z historią zmian) Koreta: baxxx