Organizacja czasu wolnego z wykorzystaniem gier, zabaw i metod aktywizujących w pracy z ludźmi niepełnosprawnymi intelektualnie.Zasada podstawowa
Organizacja czasu wolnego jakiejkolwiek osoby, w żaden sposób nie może odbyć siÄ™ bez jej osobistego udziaÅ‚u. To zadanie musi być wyjÄ…tkowo zindywidualizowane, dopasowane do potrzeb i specyficznych upodobaÅ„ bezpoÅ›rednio zainteresowanego. Tak wiÄ™c, organizacja czasu wolnego osoby niepeÅ‚nosprawnej intelektualnie, w kwestiach priorytetowych, nie różni siÄ™ niczym od planu zajęć każdego z nas. PamiÄ™tajmy, że Pan Kowalski to caÅ‚kiem inna, osobna od reszty, niepowtarzalna jednostka o szczególnym imieniu, potrzebach i zainteresowaniach.
Przede wszystkim musimy mieć na wzglÄ™dzie DOBRO konkretnego czÅ‚owieka, stan jego zdrowia i samopoczucie psychiczne. Nie bez znaczenia jest też poszanowanie wolnoÅ›ci i godnoÅ›ci osobistej, które zwÅ‚aszcza u osób niepeÅ‚nosprawnych intelektualnie Å‚atwo naruszyć. JeÅ›li przyjdÄ™ z gotowymi zestawami zajęć, choćby proponowanymi przez specjalistów, mogÄ™ zatracić zdolność zaobserwowania tego, co jest szczególne tylko dla Paulinki.
Każdy z nas ma ukryte zdolnoÅ›ci, indywidualne ukierunkowania, sobie wiadome pragnienia, marzenia i cele. Jak pisze Å›w. Tomasz „Indyviduum est innefabille”, co można piÄ™knie przetÅ‚umaczyć „czÅ‚owiek jest tajemnicÄ…”. Odkrywanie tej tajemnicy może dawać nam mnóstwo radoÅ›ci. Może uczyć nas autentycznej miÅ‚oÅ›ci do bliźnich, z której czerpać bÄ™dziemy o wiele wiÄ™cej satysfakcji niż ze znikomych efektów pracy.
Rzecz druga: organizując czas wolny musimy wziąć też pod uwagę stopień upośledzenia; czy jest on:
lekki,
umiarkowany,
znaczny,
głęboki.
PamiÄ™tać należy, że czas wolny to czas przeznaczony na wszelkie zajÄ™cia, jakim może oddawać siÄ™ jednostka z wÅ‚asnej ochoty, bÄ…dź dla rozrywki. BÄ…dź też dla rozwijania swych wiadomoÅ›ci lub bezinteresownego ksztaÅ‚cenia dobrowolnego udziaÅ‚u w życiu spoÅ‚ecznym (poza obowiÄ…zkami). Nie możemy, wiÄ™c narzucać przez nas wybranego dobra w myÅ›l zasady „to, co jest dobre dla mnie nie koniecznie jest dobre dla ciebie”. PlanujÄ…c i organizujÄ…c ten czas należy stawiać cele, które bÄ™dÄ… sÅ‚użyÅ‚y dobru i samopoczuciu podopiecznych.
Dużą pomocÄ… jest korzystanie z naturalnych i spoÅ‚ecznych uwarunkowaÅ„ – pory roku, obrzÄ™dy religijne, które urozmaicÄ… czas, gdyż na tÄ… samÄ… zabawÄ™ trzeba czekać caÅ‚y rok. Dobrze też mówić w zimie o imprezach letnich i na odwrót, tak, aby krzewić zainteresowanie i entuzjazm.
Wiosna – pisanki na balonikach, koszyczki z gazety, kurczaczki z wÅ‚óczki, bazie i palmy wielkanocne. Polowanie na pierwsze oznaki wiosny.
Lato – wyjÅ›cia do parku, na Å‚Ä…kÄ™ – zabawa w ciuciubabkÄ™, w „zgadnij, kto to” (siedzÄ…cemu na Å‚awce zawiÄ…zuje siÄ™ oczy i zgaduje on, kto wydaÅ‚ ten dźwiÄ™k).
JesieÅ„ – zbieranie liÅ›ci, kasztanów – robienie z nich zwierzÄ…tek, robienie pieczÄ…tek z kartofli. WyjÅ›cie na cmentarz zapalić znicze na nieznanych grobach, dzieÅ„ po Å›wiÄ™cie, gdy nie ma już tÅ‚umów.
Zima – dokarmianie zwierzÄ…t, lepienie baÅ‚wana, robienie szopki, ubieranie choinki, robienie stroików na stóÅ‚, Å›piewanie kolÄ™d, dzielenie siÄ™ opÅ‚atkiem. Zabawa przebieraÅ„ców na nowy rok.
Gry i zabawy – „chodzi lisek koÅ‚o drogi”, „mam chusteczkÄ™ haftowanÄ…”, „ciuciubabka”, „zgadnij, kto to” lub „jakie to zwierze” (naÅ›ladowywanie zwierzÄ…t i ich gÅ‚osów). Strojenie najÅ›mieszniejszych min. Robienie i puszczanie latawców i wiele, wiele innych zabaw do woli…
Wykorzystanie sztuki – proste instrumenty np. trójkÄ…t, tamburyn, bÄ™benek, kastaniety, cymbaÅ‚ki, klaskanie, Å›piew solo i w grupkach 2 –4 osobowych, oraz wszystkich razem. UkÅ‚adanie piosenek o nas i opiekunach. Nauka taÅ„ców, wÅ‚asne przedstawienie, wystÄ™py. Wykorzystanie malarstwa i rzeźby w ozdabianiu wÅ‚asnego otoczenia, kolorowanie gotowych figurek gipsowych. Malowanie swojego samopoczucia np. na pomaraÅ„czy, którÄ… siÄ™ zje.
Sport – aerobik, gimnastyka artystyczna (np. ze wstążkÄ… na patyku, hula hop), odbijanie piÅ‚ki w parach (rzucanie jej sobie) – zawody sportowe, gimnastyka korekcyjna – wyÅ›cigi na piÅ‚kach.
Najważniejsze aby nieustannie kontrolować i stymulować efekty i skutki organizacji czasu wolnego. Jego wpływ na samopoczucie konkretnych podopiecznych, oraz na jedność i zaufanie całej grupy.