Login lub e-mail Hasło   

Szachy - ogólne zasady gry, szachownica, bierki

Gra w szachy jest grą planszową, rozgrywaną przez dwóch graczy na planszy nazywanej szachownicą. Szachownica jest kwadratem, podzielonym na 64 pola (8 rzędów i 8 k...
Wyświetlenia: 27.636 Zamieszczono 27/08/2007

Gra w szachy jest grą planszową, rozgrywaną przez dwóch graczy na planszy nazywanej szachownicą. Szachownica jest kwadratem, podzielonym na 64 pola (8 rzędów i 8 kolumn), zawierającym na przemian umieszczone jasne i ciemne pola.

Jeden z graczy gra bierkami, które umownie nazywa się Białymi, a drugi - Czarnymi. Gracze wykonują ruchy na przemian, przy czym zawsze zaczyna gracz grający białymi bierkami. W słownictwie szachowym nie używa się pojęcia "gracz grający białymi/czarnymi bierkami", a zamiast tego "Białe" lub "Czarne" (zawsze w liczbie mnogiej).

Żadnemu z graczy NIE WOLNO zrezygnować z ruchu.

Bierki do gry w szachy nie muszą być białe lub czarne, ich nazwa jest umowna. Podobnie umowne są kształty bierek. Przykładowe bierki wyglądają tak:

Każdy z graczy rozpoczyna grę z takimi samymi bierkami. Gra kończy się zwycięstwem jednej ze stron lub remisem. Sytuacje, kiedy orzeka się zwycięstwo lub remis, omówimy w dalszej części podręcznika.

Szachownica i bierki

 

Jak wspomnieliśmy, gra toczy się na kwadratowej planszy podzielonej na 64 kwadraty - pola. Każde pole może być jasne (białe) lub ciemne (czarne). Pola umieszczone są naprzemiennie (diagram 1).

 

Grafika:chess_zhor_26.png
Grafika:chess_zver_26.png
a8 b8 c8 d8 e8 f8 g8 h8
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Grafika:chess_zver_26.png
Grafika:chess_zhor_26.png
Diagram 1. Szachownica


Umieść szachownicę przed sobą tak, jak przedstawiono na Diagramie.

Jeżeli Twoja szachownica nie ma oznaczeń literowych, umieść ją w taki sposób, aby najbliżej Ciebie z lewej strony znalazło się czarne pole.

Na Twojej szachownicy powinny znajdować się litery (a, b, c, d, e, f, g, h) oraz cyfry (od 1 do 8). Umówiono się, że litery oznaczają kolumny szachownicy, a cyfry - rzędy. Każde pole można przedstawić za pomocą dwóch współrzędnych: litery i cyfry. Zwyczajowo przy odnoszeniu się do któregoś z pól podajemy najpierw numer kolumny (a-h), a następnie wiersza (1-8).

Diagram 2 przedstawia pole d5 (krzyżyk) oraz h2 (kółko). Możemy powiedzieć, że pole d5 jest białe, a pole h2 - czarne. Zapis "h2" wymawiamy jako "ha dwa".

 

Grafika:chess_zhor_26.png
Grafika:chess_zver_26.png
a8 b8 c8 d8 e8 f8 g8 h8
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Grafika:chess_zver_26.png
Grafika:chess_zhor_26.png
Diagram 2.


Przy opisywaniu sytuacji na szachownicy czasem przydatne są pojęcia kolumny, rzędu i przekątnej. Jak już wiesz, kolumna to wszystkie pola, których współrzędne mają te same litery (np. kolumną c są pola: c1, c2, c3, c4, c5, c6, c7 i c8), zaś wiersz - wszystkie te pola, których współrzędne mają tę samą liczbę (np. piąty wiersz to pola: a5, b5, c5, d5, e5, f5, g5 i h5). Przekątne to pola jednakowego koloru, które są połączone rogami. Do przekątnych odnosimy się przez podanie dwóch pól: początku i końca. Diagram 3 przedstawia przekątną a8-h1 (równoznacznie: h1-a8), oznaczoną krzyżykami, oraz przekątną e1-h4 (h4-e1), oznaczoną kółkami.

 

Grafika:chess_zhor_26.png
Grafika:chess_zver_26.png
a8 b8 c8 d8 e8 f8 g8 h8
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Grafika:chess_zver_26.png
Grafika:chess_zhor_26.png
Diagram 3.


Które przekątne są najdłuższe? Które najkrótsze?

Oczywiście, najdłuższe przekątne to a1-h8 oraz a8-h1 (po 8 pól), a najkrótsze: a2-b1, g1-h2, h7-g8 oraz a7-b8 (po 2 pola). Najdłuższe przekątne nazywamy głównymi.

Każda przekątna ma swój kolor. Mówimy, że przekątna h1-a8 jest biała, gdyż składa się z białych pól, a przekątna e1-h4 jest czarna, gdyż wszystkie jej pola są czarne.

Na każdym polu szachownicy może stać bierka jednego z graczy. Na jednym polu może stać co najwyżej jedna bierka.

Każdy z graczy ma następujący zestaw bierek:

Wszystkie bierki, z wyjątkiem Pionów, nazywa się figurami.

Kształty bierek mogą być różne: możesz kupić szachy zdobione czy proste. Zazwyczaj figury wyglądają np. tak:

Grafika:Chess_pieces.png

Od lewej: Król, Hetman, Goniec, Wieża, Skoczek i Pion.

Na diagramach bierki przedstawiamy za pomocą przyjętych na całym świecie piktogramów. Jednocześnie przy zapisach całych partii szachowych nie ma potrzeby rysować po każdym ruchu całego diagramu, stąd każda z figur ma swój kod literowy: w polskiej literaturze jest to zawsze pierwsza litera nazwy bierki (K - Król, H - Hetman itd.), z wyjątkiem Pionów, które nie mają symbolu literowego. Przy opisywaniu pozycji podajemy literę symbolu oraz kod pola, np.:

Ka6 - oznacza, że Król stoi na polu a6;
Gf4 - oznacza, że Goniec stoi na polu f4;
c5 - oznacza, że na polu c5 stoi Pion.

Jak zapewne zauważyłeś, zapis nie podaje koloru bierki. Będzie ona wynikać z kontekstu (np. najpierw zapisujemy figury Białe, a potem Czarne).

Jednocześnie, zamiast mówić "Wieża stojąca na polu a4" mówimy po prostu "Wieża a4".

Symbole graficzne pokażemy na rozstawieniu wyjściowym (Diagram 4).

 

Grafika:chess_zhor_26.png
Grafika:chess_zver_26.png
a8 b8 c8 d8 e8 f8 g8 h8
a7 b7 c7 d7 e7 f7 g7 h7
a6 b6 c6 d6 e6 f6 g6 h6
a5 b5 c5 d5 e5 f5 g5 h5
a4 b4 c4 d4 e4 f4 g4 h4
a3 b3 c3 d3 e3 f3 g3 h3
a2 b2 c2 d2 e2 f2 g2 h2
a1 b1 c1 d1 e1 f1 g1 h1
Grafika:chess_zver_26.png
Grafika:chess_zhor_26.png
Diagram 4. Wyjściowe położenie bierek


Białe zajmują pierwsze dwie linie, a Czarne - ostatnie (linie 7 i 8). Łatwo zapamiętać, że Czarne stanowią lustrzane odbicie Białych.

W rogach umieszczamy Wieże: Białe Wieże stoją na polach a1 oraz h1, a Czarne - na polach a8 i h8.

Obok Wież stają Skoczki: Białe na polach b1 i g1, a Czarne - b8 i g8.

Obok Skoczków umieszczamy Gońce: Białe zajmują pola c1 i f1, a Czarne - c8 i f8.

Hetmany stoją na polach d1 (Biały) i d8 (Czarny). Króle na ostatnim wolnym polu w rzędzie: e1 (Biały) i e8 (Czarny).

Cały rząd 2 zajmują Białe Piony, a cały wiersz 7 - Czarne Piony.

To jest ustawienie wyjściowe, którego niestety należy nauczyć się na pamięć. Najwięcej kłopotów może być przy ustawianiu Hetmana i Króla. Mówi się, że "Hetman pilnuje koloru": Biały Hetman stoi na białym polu, a Czarny - na czarnym.

Zapoznaj się z przedstawionymi symbolami bierek. Niemal cała światowa literatura używa właśnie takich piktogramów.

Czy umiesz zapisać wyjściowe położenie bierek za pomocą symboli literowych?

  • Białe: Wa1, Sb1, Gc1, Hd1, Ke1, Gf1, Sg1, Wh1, a2, b2, c2, d2, e2, f2, g2, h2
  • Czarne: Wa8, Sb8, Gc8, Hd8, Ke8, Gf8, Sg8, Wh8, a7, b7, c7, d7, e7, f7, g7, h7

Z położenia początkowego Króli i Hetmanów wynika jeszcze jeden podział szachownicy: wszystkie pola na liniach a, b, c oraz d nazywamy skrzydłem hetmańskim, a wszystkie pola na liniach e, f, g oraz h - skrzydłem królewskim.

Środkowe cztery pola: d4, e4, d5 oraz e5 nazywamy centrum.

Już wiesz, jak wygląda szachownica i bierki. Teraz poznasz podstawowe zasady poruszania się figur. Mimo pewnych cech szczegółowych każdej bierki, obowiązują następujące zasady:

  • każdy gracz musi chronić swojego Króla;
  • na jednym polu nie mogą stać dwie bierki;
  • żadna bierka nie może przeskoczyć innej, zarówno swojej jak i cudzej. Wyjątkiem od tej reguły jest Skoczek oraz ruch zwany roszadą;
  • w jednym ruchu można przesunąć jedną i tylko jedną bierkę (wyjątkiem jest roszada);
  • nie wolno zrezygnować z ruchu;
  • bierka nie może w swoim ruchu opuścić szachownicy

 Treść udostępniana na licencji GNU Free Documentation License. Źródło: Wikibooks

Podobne artykuły


20
komentarze: 7 | wyświetlenia: 1620
39
komentarze: 14 | wyświetlenia: 9610
22
komentarze: 8 | wyświetlenia: 1162
27
komentarze: 10 | wyświetlenia: 22207
10
komentarze: 1 | wyświetlenia: 77869
9
komentarze: 8 | wyświetlenia: 4998
7
komentarze: 2 | wyświetlenia: 25159
11
komentarze: 9 | wyświetlenia: 3178
6
komentarze: 1 | wyświetlenia: 4755
31
komentarze: 25 | wyświetlenia: 5875
11
komentarze: 0 | wyświetlenia: 51361
70
komentarze: 38 | wyświetlenia: 136321
22
komentarze: 28 | wyświetlenia: 2137
23
komentarze: 9 | wyświetlenia: 2071
 
Autor
Dodał do zasobów: traktor
Artykuł



  Tatiana,  28/08/2007

Trochę się szachownice "rozjechały"...

Ja niestety gram tylko w warcaby, ale szachy to piękna gra.

Gra w szachy to gra dla myślących i inteligentnych ludzi. Dzieci należy uczyć tej gry, bo podnosi to im iloraz inteligencji zmuszając do samodzielnego myślenia i uczy przewidywania i strategii! Lubię grę w szachy i często grywam w szachy z bliskimi. Fajny artykuł!

  paulinka,  17/05/2008

Tak, ten artykuł jest naprawdę super, ale ja mam pytanko. Czy zwykły pion może zbić Hetmana (potocznie zwany królową)?

Jak najbardziej, zwykły pion jak trafi na swym polu bicia hetmana ma okazję bić go. Jest to dla piona wyjątkowy zaszczyt i honor:) I zwykle gracz co pionem bije hetmana zdobywa znaczącą przewagę, którą jeśli utrzyma to wygra. Nieliczne wyjątki gdzie się to nie opłaca, to sytuacje w grze, gdzie czasem ktoś ofiaruje hetmana, żeby zrobić mata królowi, ale to już rzadkie przypadki. Normalnie hetmana pionem zabieramy i uważamy żeby przeciwnik nie odzyskał zdobytej przewagi.

  thot,  16/03/2009

Jeśli ktoś podstawia hetmana pod bicie (jeżeli nie jest to ofiara kosztem wyższego dobra,np. mat) to popełnia tak wielki błąd, że może od razu podać przeciwnikowi dłoń wyrazem poddania partii :) w grze turniejowej na wyższych szczeblach to się prawie nigdy nie zdarza, by któraś ze stron podstawiła jakakolwiek bierkę pod bicie, nieraz wystarczy pion przewagi by silniejszy gracz zrealizował swoja pr ...  wyświetl więcej


Każda przekątna ma swój kolor. Mówimy, że przekątna h1-a8 jest biała, gdyż składa się z białych pól, a przekątna e1-h4 jest czarna, gdyż wszystkie jej pola są czarne.

przekątna e1-h4 ? jakoś nie moge zrozumieć



Dodaj swoją opinię
W trosce o jakość komentarzy wymagamy od użytkowników, aby zalogowali się przed dodaniem komentarza. Jeżeli nie posiadasz jeszcze swojego konta, zarejestruj się. To tylko chwila, a uzyskasz dostęp do dodatkowych możliwości!
 

© 2005-2014 grupa EIOBA. Wrocław, Polska